İstanbulluların özellikle soğuk havalarda ve kar olanca şiddetiyle yağarken birbirlerine bir şehir efsanesi olarak anlattıkları, kulaktan kulağa yayılmış bu hikâye, genellikle "Hadi canım, uydurma..." ya da "Vay canına! Gerçek mi acaba?" nidaları ve sorularıyla karşılanır. Genellikle 1928 ve 1929 tarihleri karıştırılır, 60 yaşlarını devirmiş, doğma büyüme İstanbullular ise, 1954 kışını hatırlarlar. O sene de Boğaz'a buzlar gelmiş, eğlence ve hatıra olsun diye bu buz kütleleri fethedilmiştir! Kayıklarla gidilip üzerlerine çıkılan buz parçalarının yanında mutlaka şipşak fotoğraf çeken sokak fotoğrafçıları mevzilenmiş ve bu iş ciddi bir kazanç kaynağı da oluşturmuştur! Tarih boyunca İstanbul'da çok şiddetli kışlar yaşanmış, İstanbul Boğazı özellikle Tuna nehrinden gelen buz kütlelerinin akınına uğramış ve zamanla şehrin kolektif belleğinde" kış efsaneleri" türemiştir. Boğaz'ın donması sayesinde insanların ve araçların buzlar üstünden ilerleyerek, iki yaka arasında seyahat etmesi fikrinin günümüzde bile hala belli bir inandırıcılık taşımasının altında biraz da vakanüvislerin tarihteki bu tür olayları nakledip kayda geçirmeleri yatar. Ben İstanbul'un büyük kışlarıyla, 1998 yılındaki "Cumhuriyet'in 75. yılı" projelerinde çalışırken tanıştım. Bu projeler kapsamında 1929 yılının gazetelerini tararken İstanbul'da yaşanan şiddetli kışla ilgili çok sayıda haberle karşılaşmıştım. Bunları merakla okurken, iki aylık o sürede İstanbul'da çok trajik olaylar yaşandığını gördüm: yangınlar, şehre inen kurtlar, donarak ölenler... Aslında haberler hem yaşanan kışı anlatıyor, hem de toplumsal hayata ve şehre ait ilginç veriler barındırıyordu. O zorlu yıla ait fotoğraflara ise ilk kez Denizler Kitabevi'nde rastladım: Göztepe ve Erenköy' de Foto Fahri tarafından (muhtemelen İzmitli fotoğrafçı Fahri Seyrek) çekilmişti bu fotoğraflar. Sonra, bir yerden topluca aldığım cam negatiflerin içinden muhteşem Haliç fotoğrafları çıktı. Tesadüflere inanan biri olarak, bu hikâyenin peşinden gitmeye karar verdim. Ondan sonra, dolaştığım sahaflarda, müzayede kataloglarında 1929 kışına ait fotoğraflar aramaya başladım.

---