Bu çalışmaya ilk başladığımda bir kitap yazacağım hiç aklıma gelmezdi. Beyazıt’ta, Sahaflar’da dolaşırken Osmanlıcamı geliştirmek için aldığım bir kitapta bostancıbaşı defterlerinden örnek metinler görmüştüm. Onları okumaya başlayınca çok önemli bir belge olduğunu anladım ve bu belgenin peşine düşmeye karar verdim. Bu karar neticesinde İstanbul’un, belki de yanından geçip uğramadığım birçok kütüphanesine giderek araştırmalarımı sürdürdüm. Bulduğum belgeleri okudukça ve bu konu hakkında 1992 yılında Cahit Kayra ve Erol Üyepazarcıklı’nm çıkarmış olduğu “2. Mahmut’un İstanbuf’u adlı kitabı gördüm. Daha sonra Murat Bardakçı’nın 2013 yılında çıkardığı “3. Selim Dönemine Ait Bir Bostancıbaşı Defteri” adlı kitabı bu konu hakkında nasıl ilerleyebileceğimi bana gösterdi.
Elinizde ki Kitap 8 Bölüm’den oluşmaktadır. Giriş Bölümü’nde kısa bir İstanbultarihi anlatılmakta ve bu tarih, 2. Abdülhamid dönemine kadar getirilmektedir. Boğaziçi ile ilgili genel konular bölümünde İstanbul’un coğrafyasını okurken yalıların hikâyeleri kısmında ise çevirmiş olduğum defterlerde mevcut olup günümüze intikal eden toplamda dokuz yalının hikâyesini okuyacaksınız. Bu konu hakkında çalışmış olan Orhan Erdenen’in ve Saffet Emre Tonguç’un kitaplarından derlediğim Boğaziçi’nde mevcut olan 1. sınıf tescilli yalıların isimlerini aynen naklettim. Boğaziçi’nin her semtlerine dair kısa bir tarihsel anlatıdan sonra incelemiş olduğum bostancıbaşı defterlerinde kıyı şerit temel alınarak toplamda kaç yapı olduğunu ve bu yapıların neler olduğuna dair bilgileri aktardım. Böyle önemli bir vesikayı bizlere bırakan Bostancı Ocağı hakkında sizlere bilgi verirken neden böyle bir kayıt tutulduğunu ve bu kayıtların yani el yazmalarının İstanbul’un hangi kütüphanelerinde bulunduğunu aktardım. Benden önce çalışmış olan Sayın Kayra, Sayın Üyepazarcıklı ve Sayın Bardakçı’nın kitaplarındaki veriler ile benim tespit edebildiğim verileri gerek nitelik ve gerekse nicelik olarak karşılaştırdım. Gerekli görsel malzeme ve haritalar ile tıpkı basımı da kitabın sonuna ekledim. Bu kitabın amacı mevcut bostancıbaşı defterlerini çevirmek ile birlikte defterlerde geçen yalıların günümüze kalabilenlerini tespit edip geçmişte yapılan bu konu hakkındaki çalışmaları sayısal olarak karşılaştırmaktır.
Gerek Haliç gerekse Boğaziçi semtlerinin mezkûr tarihlerde (1793-1802) sınırlarını belirlemek son derece güç bir durumdur. Bu nedenle sayısal verileri belirlerken sahil kesim temel alınarak, Eyüp İskelesi yâda Amavutköy İskelesi şeklinde ibareleri sınır kabul ettim. Bazen bölge de İskele olmadığından Cami’leri sınır kabul ettim. Örneğin Vaniköy Camisi ile Kandilli arasında ki yapıları inceleyerek sayısal karşılıklarını yazdım.
Bu çalışma sırasında benden maddi ve manevi desteklerini esirgemeyen, sabır ve anlayışları gösteren sevgili aileme ve hocalarıma, yakın dostlarıma, bu kitabın basımında emeği geçen herkese teşekkürlerimi bir borç bilirim.

---