Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. yılını kutladığı “Cumhuriyet”, malumları olduğu üzere Türk Ulusunca çetin, engebeli ve zorlu tarihî süreçlerden geçerek elde edilmiştir. Söz konusu dönem aynı zamanda Türk Ulusunun, Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşlarının öncülüğünde emperyalizme karşı Milli Mücadele verdiği bir dönem olmuştur. Cumhuriyet’in ilanı söz konusu mücadele sürecinin içinden yeşermiş ve yine aynı derecede zorlu ve ciddi bir politik mücadele sonucunda gerçekleşmiştir.
29 Ekim 1923 günü Ankara’da Cumhuriyet ilan edildiğinde elde, tam on yıl boyunca Trablusgarp’tan Balkanlara, Galiçya’dan Yemene, Çanakkale’den Tebriz’e kadar dünyanın çok farklı ve birbirinden uzak coğrafyalarında savaşmış imparatorluk bakiyesi yorgun bir millet ve onun Düvel-i Muazzama (Büyük Devletler) denilen emperyalist güçlerden kurtardığı Misak-ı Milli toprakları kalmıştı. Bu kısıtlı ve zorlu imkânlar içinde Cumhuriyet, Atatürk’ün 10. yıl nutkunda vurguladığı şekilde; “...az zamanda çok büyük işler başarmak...” suretiyle, İmparatorluktan miras birçok siyasi, sosyal ve ekonomik problemi çözüme kavuşturmuş; üzerine yepyeni “modern” bir ulus inşa etme projesini hayata geçirmiştir. Bu bağlamda, erken Cumhuriyet döneminin öncesinde Osmanlı İmparatorluğunun yaklaşık son 200 yılında başlamış olan modernleşme (çağdaşlaşma) hareketini daha akılcı, bilimsel ve devrimci bir ruhla devam ettirip muasır medeniyetler seviyesine süratle yükseltme çabaları da söz konusu hareketin en başta gelen, vazgeçilmez unsurlarından biri olmuştur... 

---