Aziz dostum Nur Bilge Criss, senelerden beri tanıdığım ve Mütareke Dönemi İstanbul’unu ve işgal kuvvetlerinin siyasi durumunu inceleme dalında, merhum Prof. Tarık Zafer Tunaya hocamızın Türkiye’de Siyasal Partiler Tari-hi/Mütareke Dönemi (2. Cilt) olarak kaleme aldığı ve o vakte kadarki bilgilerin çok dışında gözlemleri sergilediği önemli eserinden sonra bu konuyla ilgilenen en önemli yazarımızdır. Tamamen ayrı kuşaktandır. Şunu da söylemem gerekiyor; galiba Nur Bilge Criss’in etraflı incelemesinden sonra, tamamen bu konuya hasredilmiş bu ayarda bir eserden henüz mahrumuz ama arkadan gelecektir.
Mütareke döneminde İstanbul’u, Nur Bilge Criss özellikle yabancı arşivlere dayanarak inceledi. Ama bunu gerek ATAŞE Askeri Tarih Arşivi gerekse Başbakanlık Arşivinden tamamlayarak zor bir görevi de yerine getirdi. Doğrusu böyle bir derlemenin işgalin 100. yılı anısına ortaya çıkmasını son
derece olumlu buluyorum. Ve çalışma grubundaki yazarların her birinin de değerli katkıları olduğunu söylemeliyim. İşgaldeki İstanbul bazı aşırı fikirlerin iddiasına göre; Türkiye’de görülmemiş bir demokratik yapının, bir siyasi söylem hürriyetinin bulunduğu devirdir, bazılarına göre ise tam anlamıyla esarettir. Bir yabancı işgal terörü vardır. Yabancı işgal çok ilginçtir. Britanya Yüksek Komiseri işgalin umumi komutanıdır. Diğer Müttefikler arasında da koordinatördür. Ama herkesin üstünde emir ve komuta yetkisi olan biri değildir. Mesela Fransız İşgal Kuvvetleri Komutanı Franchet d’Esperey, Britanya’nın yüksek komiserinin işgali Yunanistan’a bırakma fikrine fevkalade karşı çıktı ve “Kilikya Ordusunu buraya çeker, bu işe mâni olurum” dedi. Britanya bunu dikkate aldı ve istediğini yapamadı. İtalya buna karşılık denetim görevini yerine getirmediği için, sahasına müdahale edildi. Bu saha Üsküdar, Kadıköy’dür... 

---