XX. Asra Erişen İstanbul Medreseleri

Yazar : Mübahat S. Kütükoğlu
İsbn : 975-16-1168-7
Yayın Tarihi : 2000
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 390
Ölçü : 23,5 x 31 cm
Yayınevi : Türk Tarih Kurumu

İstanbul medreseleri üzerindeki çalışmalarımız 1970'li yıllarda Konya Koyunoğlu Kütüphanesi'nde rastladığımız bir liste ile başladı. 1286 (1869) tarihli bu liste, şimdiye kadar bir örneğine daha rastlanmayan şekilde düzenlenmiş olduğundan listenin neşrinin uygun olacağını düşündük. Bunun için önce medreselerin yerlerinin tespiti ile haklarında bilgi toplamak gerekti. Böylece "ı 869'da Faal İstanbul Medreseleri" adlı makale ortaya çıktı. İstanbul medreseleriyle ilgili ikinci çalışma, ilkinde de kısmen kullanılan İstanbul Müftülüğündeki Ders Vekâleti Medrese ve Müderris Defteri'nin neşri oldu. Ancak, medreseler üzerindeki araştırmalarımız bununla noktalanmadı. Başbakanlık Osmanlı Arşivindeki katalog taramaları sırasında medreselerle ilgili belgelerin toplanmasına devam olundu. Özellikle son yıllarda açılan tasnifler konumuza da ışık tutacak belgeler ihtiva ediyordu. Evkaf Nezareti evrakının 1262 (1845)'den sonrası henüz tasnif halinde olduğu, ne zaman bitirilip kataloğunun hazırlanacağı bilinmediğinden faydalanılmak imkânı bulunamadıysa da bu nezarete ait XIX. yy.da yapılan tamirler ile yeniden yapılmaları hakkında hayli malzeme ihtiva eden defterlerle 1242-1262 (1826-1845) arası dosyaların araştırmaya açılmaları, medreselerle ilgili mevcut bilgilerimizin tamamlanması, hatta kısmen değiştirilmesine yardım ettikleri gibi, Plan-Proje-Kroki tasnifinde bugün artık çoğu mevcut olmayan medreselere ait bazı plan taslaklarının mevcudiyeti de İstanbul medreselerinin, hala pek çok eksiği bulunsa da, bir kitap haline getirilmesi vaktinin geldiğini ortaya koydu. İstanbul medreseleri kitap haline getirilirken arşiv çalışmaları Başbakanlık Arşivi belgeleri ile sınırlandırılmadı. Ankara Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde medreselere ait bulunabilen vakfiyelerle İstanbul Vakıflar Bölge Müdürlüğü Arşivindeki tamir ve muhasebe kayıtlarından da faydalanıldı. Böylece Başbakanlık Arşivindeki boşluklar kısmen de olsa İstanbul Vakıflar Bölge Müdürlüğü Arşivindeki evrakla doldurulmaya çalışıldı. Bu arşivde cumhuriyet devrine ait dosyaların da bulunması kitapta geç tarihlerdeki bazı tamirlerin de yer almasına imkân verdi...
******