Tursun Bey Tarih-i Ebül-Feth

Yazar : Mertol Tulum
Yayın Tarihi : 1977
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 272
Ölçü : 16 x 24 cm
Yayınevi : İstanbul Fetih Cemiyeti

Tarih-i Ebü'l-feth, adından da anlaşılacağı gibi, Sultan Fatih'in gaza ve fetihlerini anlatmak üzere kaleme alınmış bir tarihtir. Müellifinin o devri idrak etmiş olması ve pek çok sefere bizzat iştirak etmiş bulunması bakımından büyük ehemmiyet taşıyan bu eser üzerinde, bu güne kadar ilmi esaslara dayanan bir çalışma yapılmamıştır. Mehmed Arif Bey tarafından eski harflerle yapılan neşir, tarih araştırıcılarınca uzun zaman kullanılmakla birlikte, metnin tespitinde kullanılan metodun yetersizliği sebebiyle, oldukça ehemmiyetli eksikler ve yanlışlar ihtiva etmektedir. Üstelik bu neşirde müellifin hayatı ve eserin muhtevası üzerinde pek sathi bir şekilde durulmuş; daha sonraları ise, müellif ve eseri hemen hemen hiç bir araştırmaya mevzu olmamıştır. Sadece ihtiva ettiği tarih malzemesi bakımından değil, sahip olduğu dil hususiyetlerinin zenginliği yönünden de ilgi çekici olan bu eserin latin harfli bir tenkitli metninin hazırlanması, bu sebeplerle zaruri idi. İşte bu zarureti takdir ederek bu yolda teşebbüse geçen İstanbul Fetih Cemiyeti'nin teklifi üzerine, bu güç, ama zevkli işi yüklendik ve uzun süren bir çalışma sonunda, nihayet, XV. asır Türk nesri üzerinde Tazarru' - name ile başlayan çalışmalarımızın bir devamı olmak üzere, bu eser ortaya çıkmış bulunuyor. Yaptığımız çalışma iki yönlüdür. Asıl çalışmamız muhakkak ki eserin tenkitli neşrinin hazırlanması yönünde olmuştur; ancak buna, müellifi hakkında kısa bir inceleme ile eserin küçük bir tahlilini eklemek gerekmiştir. Böylece eser iki ana bölümden oluşmuş bulunmaktadır. Birinci bölümde, Tursun Bey'in hayatı aydınlatılmağa çalışılmış; eserinin elden geldiğince tahlil ve tavsifi yapılmış, ihtiva ettiği malzemenin yer yer başka eserlerle mukayesesi suretiyle orijinal tarafları ve değeri ortaya konmak istenmiştir. Burada, "Anadolu defterdarlığı", "Hersek-zade Ahmed Paşa'nın ilk Kaptan paşalığı" gibi bazı mes'elelerle, bir kaç seferin tarihi hakkındaki ihtilaflı görüşler münakaşa edilmekle beraber, tam bir tarihi tenkidin yapılmış olduğu iddia edilemez. Esasen bu, tarihi bir metnin tenkitli basımını hazırlamayı üstlenmiş bir filologdan ziyade, tarihçinin yapabileceği bir iştir...
******