Türkiye Cumhuriyeti'nde Yahudiler

Yazar : Avner Levi
İsbn : 9754705836
Yayın Tarihi : 1998
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 200
Ölçü : 13 x 19,5 cm
Yayınevi : İlet,ş,m Yayınları

Türk Yahudilerinin tarihi Türk tarihinin, Türk tarihi de dünya tarihinin ayrılmaz bir parçasıdır. Türk Yahudileri bir boşluk içinde değil, devamlı bir kültür alışverişiyle Türk toplumunun içinde yaşamışlardır. Onun için bu kitabı yazarken Türk toplumundaki ve dünyadaki göreceli olarak birbirleriyle ilgili gelişmeleri daima göz önünde tuttuk. Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı İmparatorluğu'nun has oğlu ve doğrudan doğruya varisidir. Bununla beraber Cumhuriyet'in temel ilkeleri imparatorluğunkilerle taban tabana zıttır. Osmanlı Devleti, adının da belirttiği gibi bir imparatorluktu. Birçok dini ve etnik grubun belli bir hak ve borç sistemi içinde yan yana, hatta iç içe yaşamasını öngörürdü. Cumhuriyet döneminde ise modern bir ulus-devlet yaratıldı, devlet, ulus ve vatan kavramları bütünüyle çakışır duruma getirilmek istendi. Bu bakımdan Yahudilere kişisel eşit haklar, din ve inanç özgürlüğü verilmekle beraber bir toplum olarak örgütlenmeleri ve özerk kurumlara sahip olmaları önlendi. Ne var ki, Yahudilik toplumsal bir dindir. Günlük duaları dahi en az on ergin erkeğin hazır bulunmasını gerektirir. Bir Yahudi olarak yaşayabilmek için bir haham, özel et kesimi, özel yiyecekler, özel mezarlık, vb. gereklidir. Bunlarsa bir düzenli iç örgüt gerektirir. Cumhuriyet böyle bir iç örgüt tanımak istemedi, bu da Yahudilerde hala süren bir kimlik buhranı doğurdu. Diğer taraftan genel halk kitlesi birçok kesimiyle Yahudilerle, Rum ve Ermeniler arasında bir ayırım yapmadı. Kurunun yanında yaş da yanar. Belli zamanlarda patlak veren krizlerde ise genç aydınların aşırı sağ kesimi Yahudilere saldırmayı görev bildi. Fakat genellikle önderler ve yöneticiler Yahudilerin asla isyan etmediklerini, eski deyimiyle bir millet-i sadıka olduklarını gözönünde tutmuşlar, yalnız 1941-1943 yıllarında savaş konjonktüründen etkilenerek Yahudilerle uğraşmışlardır. Yahudilerin sadakatine örnek isteyenler 1920 yılının işgal altındaki İstanbul'unda yapılmış olan son Osmanlı Meclis-i Meb'usan seçimlerine baksınlar. Türklerin yanında kendilerini vatandaş sayıp seçimlere katılan yalnız Yahudiler vardı. Bu kitap uzun yıllar sürmüş emeklerin ürünüdür. Değindiği konular çoklukla tabu sayılmış...
******