Türk Dericiliği 2400 Yaşında

Yazar : Hasan Yelmen
İsbn : 975934226x
Yayın Tarihi : Aralık, 2005
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 319
Ölçü : 24 x 32,5 cm
Yayınevi : Ferimod

Türkiye Deri Sanayicileri Derneği'nin yirmi yıllık yayın organı Deri dergisinin Kasım 1993 sayısında yayınlanan makaleme şu başlığı koymuştum: Türk Dericiliği 2400 Yaşında! 5 Temmuz-8 Ağustos 1993 tarihleri arasında Orta Asya'da Kurulu Tuva Cumhuriyeti'ni ziyaret ettikten sonra Rusya'nın St. Petersburg (Leningrad) şehrindeki dünyanın sayılı müzelerinden Hermitage'da araştırmalar yaptım. Altay bölgesindeki kurgan adı verilen büyük mezarlardan, Rus arkeolog S.I. Rudenko tarafından ortaya çıkarılan doğal deriden üretilmiş çok çeşitli giyim-kuşam, ayakkabı, atlara mahsus koşum ve binek takımlarını özel izin alarak müzenin mahzenlerinde bizzat gördüm ve fotoğrafladım. Elde ettiğim bulgu ve belgelere dayanarak bundan takriben 2400 yıl önce Hun Türklerinin renkli halı, renkli keçe ve renkli deri ürettiklerini ve çeşitli deri mamulleri yaptıklarını tespit ettim. Tarihte ilk Türk devleti, Teoman Han (Tuman) tarafından MÖ 220-209 tarihlerinde kurulmuş olmakla birlikte, Hunların yaşadığı, geliştiği bölgelerde Anav, Afanesyevo, Andronova, Karasuk, Tagar gibi birkaç bin yıllık kültürlerin var olduğu bilinmektedir. Hun Türklerinin bu kültürlerden yararlandığı muhakkaktır. Örneğin kök boyaların kullanıldığı, dünyanın ilk halısı sayılan harikulade güzellikteki ünlü Pazırık Halısı'nın, boyalı duvar keçeleri ile renkli mamul derilerin üretimine, devlet kuruluşundan daha önce başlandığını varsayabiliriz. O asırlarda henüz yerleşik nizama geçilmediğinden ötürü bugün için kalıcı kültürel yapıtlara tesadüf edilmemekle birlikte, deri işleme tarzlarına, eldeki mamul derilere ve çok çeşitli, sanatsal değeri yüksek mamul deri cinsleri üretimlerine dayanarak belirgin bir uygarlık düzeyine ulaştıkları hükmünü verebileceğimizi düşünüyorum. Nitekim deri ve ağaç oymacılığı sahasında muhteşem sanat eserleri ortaya koymuşlardır. Özel arşivimdeki yüzlerce nefis örnek, bu konuda güçlü birer tanıktır. Bu somut örneklerin ortaya çıkış tarihini, Rus bilim adamları MÖ IV. yüzyıla kadar geri götürmekte ve Hunlara dayandırmaktadırlar. Ardı arkası gelmeyen savaşlar ve geniş alanlara dağılmaları, gelişim evrelerini gösterir...
******Hasan Yelmen

Oktay Aras Kitaplığındaki Hasan Yelmen Kitapları (1)