Türk Cumhuriyetleri Mimarlık Abideleri

Yazar : Prf. Dr. Oktay Aslanapa
İsbn : 9751716853
Yayın Tarihi : 1996
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 329
Ölçü : 15,5 x 23,5 cm
Yayınevi : Türksoy Yayınları

Gerek Anadolu'da gerek İran, Afganistan ve Türkistan'da son yıllarda yapılan kazı ve araştırmalar, Türk sanatını yepyeni bir ışıkla aydınlatmış bulunmaktadır. Makaleler ve kitaplar halinde her dilde yayınlanmış yüzlerce eserin ortaya koyduğu bu sonuçlar, bir araya toplanınca ancak böyle bir kitabın hazırlanması mümkün olabilmiştir. Burada ana fikir, birbirinden uzak bölgelerde meydana getirilen eserler arasındaki bağlantıları çeşitli bakımlardan araştırıp, desenler ve planlarla göstererek, Türk sanatının bütünlüğünü ve devamlılığını ortaya koymaktadır. İslam Sanatı içinde Türk sanatının yeri uzun zaman tartışmalı bir konu olmuştur. İslam Sanatı, yayıldığı çeşitli ülkelerde pre-İslamik kültürlerin üzerine kurulmuştur. Suriye'de geç Antikite ve Hıristiyan, Irak ve İran'da Sasani sanatları bunların başında gelir. Bunların üzerinde Arap, Türk ve İran unsurları, İslam Kültürünün gelişmesinde esas olmuştur. İslam dünyasındaki devletlerden pek çoğu, Türkler tarafından kurulmuş ve onuncu yüzyıldan itibaren bin yıla yakın bir zamanda, İslam dünyasında küçük değişikliklerle Türkler, hâkim bir unsur olmuştur, Bu bakımdan çeşitli ülkelerden gelen birçok sanatların, hiç şüphesiz Türk sanatının gelişmesinde etkileri vardır. Buhara'da ilk yarısından kalan Samanoğulları türbesi, Sasani ateşgedelerine dayanan mimarisi ile çığır açan bir abide olarak, Karahanlı ve Selçuklu türbelerinin gelişmesinde rol oynamış, stupaların dış görünüşleri de bu etkiye katılmıştır. Gazneli saraylarında ise, Samerra'daki Abbasi saray mimarisinin yine Sasanilere dayanan planı, etkisini göstermektedir. Eyvan kubbe ve tromp gibi diğer mimari şekiller Sasanilerden gelen unsurlardır. Fakat bununla beraber, hangi coğrafi bölgede olursa olsun, Türk sanatının bütün eserlerinde daima ilk bakışta göze çarpan orijinal bir üslup belli olmakta bunlar kolayca diğer sanat eserlerinden ayırt edilebilmektedir. Dünya Sanatı serisinden 1964'de yayınlanan K. Otto Dorn'un "Die Kunst des Islam" cildi ile 1966'da yayınlanan Erns Grube'nin "The World of Islam" cildi gibi kitapların yarısından fazlası Türk sanatına ayrılmıştır.
******