Tabiatname

Yazar : Prof. İsmail Hikmet Ertaylan
Yayın Tarihi : 1960
Dil : Türkçe
Ölçü : 17,5 x 24,5 cm
Yayınevi : İ.Ü. Edebiyat Fakültesi

Aydın oğulları büyük Selçuk imparatorluğunun inkırazından sonra istiklallerini ilan eder ve Tavaif-i müluk adıyla anılan, Türk uçbeyliklerinden biri idi. Bu beylik hakkında "Düvel-i İslamiye,,' de şu malumatı buluyoruz: "Aydın oğulları ülkesi tahminen kadim İyonya kıtasına müsadif olup, İzmir Ayaslug (elyevm Selçuk), Aydın (Güzelhisar), Alaşehir, Birgi, Sart ilah. gibi şehirleri muhtevi idi. Mehmed Bey Rum Selçuki devletinde Emir-üs-sevahil rütbesini haiz idi ki amiral demek olur. Oğlu Aydın Bey dahi Emir-üs sevahil olup Moğolların mezaliminden bizar olduğundan takriben 699 yahud 700 senelerinde Türkmen aşayirini toplayarak ilan-ı istiklal etti. Aydın Bey 734 (1333) senesine kadar hükümet etti. Yerine kaim olan oğlu Mehmed Bey 741 (1340) ve ba'dehu Umur Bey bir donanma teşkiline muvaffak olarak defaatiyle Rum eline geçti. Frengler Papa'nın yardımiyle mumaileyhin aleyhine bir ehl-i salip donanması gönderip İzmir'de Umur'un gemilerini yaktıktan sonra 745 (1344) te İzmir'i zabt ettiler. Fakat Umur Bey İzmir civarında inşa eylediği Müslüman İzmiri kal'asından frengleri mütemadiyen izaç ettikten sonra 749 (1348) da şehiden vefat etti. Yerine biraderi İsa Bey İbni Muhammed geçti. Bunun zamanında Yıldırım - Bayezid Anadolu'da fütuhatına germi vermekte olduğundan İsa Bey mukavemet edemeyeceğini anlayarak tekmil memalikini padişaha teslim etmekte muztar kaldı. Buna, mükafaten kendisine İzmir ve mülhakatı bırakılarak Aydın ilinin diğer kısımları Osmanlılara geçti. İsa Beyin 792 (1390) de vuku vefatıyle İzmir ve mülhakatı dahi memalik-i Osmaniyyeye ilhak edildi…
******