Sultan II. Mahmud ve Reformları Semineri 38-30 Haziran 1989

İsbn : 9754041512
Yayın Tarihi : 1990
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 206
Ölçü : 16 x 23,5 cm
Yayınevi : İst. Üni. Edebiyat Fak.

1989, Tanzimat'ın ve Sultan II. Mahmud'un ölümünün 150. yıldönümüdür. İlanı Sultan Abdülmecid saltanatına rastladığı ve fermanın metni Mustafa Reşid Paşa tarafından kaleme alınıp Gülhane Bahçesi'nde yine onun tarafından okunduğu için Tanzimat, hep bu iki şahsın eseri gibi görülür. Aslında ise Tanzimat, II. Mahmud saltanatında gerçekleştirilen bir seri reform hareketlerinin devamı ve tamamlayıcısıdır. Zaten esasları da yine onun saltanatında hazırlanmıştır. II. Mahmud'un ömrü vefa etse idi muhakkak ki, şerefi de ona ait olacaktı. III. Selim tarafından başlatılan, fakat feci akıbeti dolayısıyla neticelendirilemeyen yenileşme hareketleri, II. Mahmud tarafından yeniden ele alınmış; ilk olarak Yeniçeriliğin kaldırılması ve Asakir-i Mansure-i Muhammediyye ile onun yedeği olan Redif teşkilatının kurulması suretiyle askeri alanda gerçekleştirilmişti. Bu ilk başarıdan sonra Sultan Mahmud, Osmanlı Devleti'ni çağdaş memleketler seviyesine getirecek bir dizi reform hareketine girişmiş ve hepsini de başarı ile sonuçlandırmıştı. Nezaretlerin kurulması, yani modern manada bir hükümetin ortaya çıkması; Dar-ı Şura-yı Askeri, Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye, Dar-ı Şura-yı Babıali, ilk muntazam posta teşkilatı, pasaport ve karantina nizamı bu devirde meydana getirilmişlerdir. İlk olarak III. Selim saltanatında başlatılan, fakat bir süre sonra kaldırılan Avrupa'daki daimi elçilikler de II. Mahmud devrinde yeniden ve devamlı olarak kurulmuşlardır. Eğitim alanında düzenlemeye gidilerek ilk öğretimin mecburi kılınması, Harbiye ve Tıbbiyenin nüvelerinin atılması; vakıflara yeni bir düzen verilmesi ve müsaderenin kaldırılmasına teşebbüs edilmesi de yine bu devirdedir. Her ne kadar müsadere konusundaki kararı Sultan Mahmud kendisi ihlal etmiş ve bu husus ancak Tanzimat fermanının okunmasından sonra gerçekleştirilebilmişse de böyle bir görüşün benimsenmesi dahi fikirlerde mühim değişiklikler olduğunun delilleridir. Modern manada ilk nüfus sayımı ilk defa II. Mahmud devrinde gerçekleştirilmiştir. İlk Türkçe gazete de yine bu devirde neşre başlanmıştır. Atatürk Türkiye'sinde gerçekleştirilen kıyafet inkılabı da II. Mahmud tarafından başlatılmıştır. Önce askerin kıyafetinde yapılan yenilik daha sonra da halka teşmil edilmiştir...
******