Saray Günlüğü (1802-1809)

Yazar : Mehmet Ali Beyhan
İsbn : 9789944397032
Yayın Tarihi : Eylül, 2007
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 300
Ölçü : 16 x 24 cm
Yayınevi : Doğu Kütüphanesi

Ruznameler, Osmanlı padişahlarının günlük yaşantılarının ve faaliyetlerinin sırkâtiplerince yazılması neticesinde meydana gelen eserlerdir. Doğrudan padişahların, kişilikleri hakkında bilgiler aktarmasalar da, kayıt altına alınan gündelik hayatının ayrıntıları ve hareketleri; padişahın alışkanlıkları, ruh halleri ve davranış şekillerine dair ipuçları verirler. Ayrıca devlet yönetimi ve saray çevresi ile ilgili verdikleri bilgiler, ihtiva ettikleri biyografik veriler, ruznameleri tarih araştırmaları ve biyografi çalışmaları için son derece önemli kılar. Bu bakımdan ruznameler, Osmanlı tarihinin ana kaynaklarındandır. Bu çalışmanın esası, III. Selim'in Sırkatibi Ahmed Efendi, IV. Mustafa'nın Sırkatibi Arif Muhit Bey ve II. Mahmud'un sırkitabetinde bulunan Feyzullah Efendi tarafından tutulan ve bu üç Osmanlı padişahının saltanat dönemlerinden kesitler sunan üç ruznamenin, tespit ve değerlendirilmesinden ibarettir. Ruznamelerin dili yeknesak ve sıkıcıdır. Çoğu zaman "Harem-i humayun'dan şale kaplu semmur ile Ayasofya-yı Kebir' e teşerrüf ve ba'de's-salat Topkapu'ya avdet ve tıraş olup" gibi cümlelerle padişahın günlük hareketleri yazılmıştır. Bazen de daha sıkıcı satırlarla karşılaşmak mümkündür: "Ertesi altıncı pazarertesi günü Topkapu'ya teşrif ve Taşköşk'te temaşa-yı derya ile aram buyruldu", veya "21, yevm-i Pazar", diye sadece gün belirtilmekle iktifa edilir. Bu kayıt, 1223 yılı Zilkade ayının 21. Pazar günü ile ilgilidir ve sırkatibi kayda aldığı bu günde Sultan II. Mahmud'un neler yaptığına dair bir bilgi vermemiştir. Esasen başka türlü padişahın günlük hayatının satırlara geçirilmesinin imkânı da yoktur. Çünkü günlük hareketlerin olduğu gibi kayda geçirilmesi gerekmektedir. Ancak ruznamelerin, bu yalın ifadeleri havi satırları arasında önemli bilgileri vardır...
******Mehmet Ali Beyhan