Sadullah Paşa Yahud Mezardan Nida

Yazar : Mehmed Galib Bey
İsbn : 9756611472
Yayın Tarihi : Mart, 2003
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 200
Ölçü : 13,5 x 19,5 cm
Yayınevi : Dergah yayınları

Sadullah Paşa, Tanzimat döneminin devlet terbiyesiyle yetişmiş, çalışkan, dürüst, zeki, dirayetli, vatansever devlet adamlarından ve eli kalem tutan dahiyane üslup sahibi zirve edebiyatçılarından biridir. O, siyasi tarafları ağır basmasına ve eseri çok az olmasına rağmen, Tanzimat dönemi Türk edebiyatının en şöhretli edebi şahsiyetleri arasında yer alır. Her ne kadar mesleki meşgalelerinden fırsat bulup kendisini tam manasıyla edebiyata verememiş; kitaplık çapta bir eser ortaya koyamamışsa da; imza attığı birkaç makale, mektup, şiir ve manzum tercüme bile, kendisinin ne denli kudretli bir edebiyat adamı olduğunu göstermeye yetmiştir. Fazlı Necip, Külhani Emeller adlı romanında Sadullah Paşa'yı bize yakışıklı, kültürlü, sosyal yönü çok güçlü, Türkçeden anında Fransızcaya şiir tercüme eden kabiliyetli genç bir karakter olarak gösterir. Ebüzziya Tevfik, Numune-i Edebiyat-ı Osmaniye'nin 6. baskısına koyduğu "Lahika" bölümünde, eserinin ilk baskısından itibaren on yıl geçtiğini, bu süre içerisinde 300'e yakın kalem erbabı yetişmesine rağmen, bunların Namık Kemal'i, Sadullah Paşa'yı, Ziya Paşa'yı gölgede bırakabilecek bir eser ortaya koyamadıklarını; bu sebeple kendisinin eserine yeni bir şey eklemediğini ilave ederken; dolaylı olarak onun, devrindeki edebiyat dünyasına canlılık kazandıran edebi üslubunun emsalsizliğine imada bulunur. Recaizade Mahmud Ekrem Takdim-i Edebiyat'ında onun nesrinden örnekler verir. Üslupla ilgili "Tabiiyyet" bölümünde, Paşa'nın yeğeninin ölümü dolayısıyla kardeşi Said Bey'e yazdığı taziye mektubunu misal gösterir; mektubun sade olmamasına rağmen, yazılış biçiminin tabiiliğine ve güzelliğine dikkat çeker. "Üslub-ı Müzeyyen" bölümünde "Charlottenbourg Sarayı"ndan bir parça; "Teşhis ve İntak" bölümünde ise "1878 Paris Ekspozisyonu"ndan iki paragraf örnek verir. İsmail Hikmet Ertaylan da Paşa'nın üslubunu değerlendirirken "Berlin Mektubu"ndan uzun bir bölümü iktibas eder…
******