Pangaltı 19. Yüzyılın Levanten Semti

Yazar : Rinaldo Marmara
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 92
Ölçü : 21 x 29,7 cm
Yayınevi : Şişli Belediyesi

1839'da Gülhane Hatt-ı Hümayun'un ilanı ile tüm uyrukların din ya da milliyet farkı gözetilmeksizin eşit oldukları açıklanıyordu. Resmen başlayan bu yenilik hareketinin bir neticesi olarak Osmanlı İmparatorluğu, iş ve daha müreffeh bir hayat arayan yabancıların ideal yerleşim yeri olmuştu. 19. yüzyılın ortalarında Pangaltı semtinin kuruluşu bu göçmenlerin kitlesel gelişine rastlar. Pangaltı semtini incelemeden evvel Levantenler'in kısa bir tarihçesini vermek istedik. Sınırsız bir Avrupa'nın öncüleri olarak değişik milletlerden oluşan Levantenler, İstanbul'da kendi bireysel özlerini kaybetmeden hep birlikte yaşamayı başarabilmişlerdir. Bu sürecin dayanağı ise Osmanlı İmparatorluğu'nun gönül yüceliği ve hoşgörü nitelikleri olmuştur. Vatikan'ın "Propaganda Fide" Tarihi Arşivleri'nde araştırmamızı sürdürürken, Pangaltı yer adının İtalyan göçmen Giovanni Battista Pancaldi'den geldiğini kesin olarak ilk defa söyleyebiliriz. Ayrıca bu eserde, 19. yüzyılın bu Levanten semtinin sınırlarını, nüfusunu, sokaklarını ve meslekler itibarıyla sosyal topoğrafyasını inceliyoruz. Eski Pangaltı semtinin sınırları içinde olan, şimdiki adıyla Papa Roncalli sokağını ayrı olarak sunmak istedik. General Refik Tulga, Papa Roncalli için, tarihteki ilk Türk papadır demişti. Papa XXIII. Jean olmadan önce, Türk dostu ve İstanbul sevdalısı Monsenyör Roncalli on yıl boyunca, 1935-44, bu sokakta kaldı. 3 Eylül 2000'de kutsal kişi ilan edildi. İstanbul' da 8-10 Aralık tarihleri arasında XXIII. Jean onuruna düzenlenen kutlamalar çerçevesinde Ölçek Sokak'ın adının değiştirilmesi, bu kültürel etkinlikleri n can alıcı noktasını oluşturmuştur. Papa Roncalli'nin Türk halkına duyduğu, dostluk nasıl sınırları aştıysa, Türk halkının bu Papa'ya duyduğu dostluk da zamanı aşmıştır. Papa Roncalli'nin yaşadığı sokak bundan böyle onun adını taşıyacak. Bu açık işaret; XXIII. Jean'ın çok önem verdiği, Türk geleneğinde de derinlere kök salmış olan "evrensel kardeşlik" mantığında yankısını bulan bu karşılıklı dostluğun anısı ve anlamlı tanığı olarak yaşayacaktır. İçten bir dostluğu simgeleyen bu tavrından dolayı Şişli Belediye Başkanı Mustafa Sarıgül'e saygılarımızı sunuyoruz...
******Rinaldo Marmara