Özgürleşmenin Sorunları Mehmet Ali Aybar Sempozyumları 1997-2002

Yazar : Gündüz Vassaf
İsbn : 9758813021
Yayın Tarihi : Ekim, 2003
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 351
Ölçü : 16 x 24 cm
Yayınevi : Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı
Bahsi Geçen : Mehmet Ali Aybar

5 Ekim 1908'de İstanbul' da doğan Mehmet Ali Aybar, Aliye Hanım ile Yarbay Tahsin Bey'in iki çocuğundan biri. Dedeleri Hareket Ordusu komutanlarından Hüseyin Hüsnü Paşa ile Doktor Hüsamettin Paşa. Anne tarafından ünlü matematikçi Gelenbevi İsmail Efendi'nin torunu. Tahsilini Galatasaray Lisesi ve İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde yapan Aybar, aynı fakültenin Anayasa Hukuku kürsüsüne 1936'da asistan olarak girdi. Doktorasını da Paris'te Sorbonne Üniversitesi'nde yaptı. İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla Alman işgali altına giren Paris'ten bisikletiyle apar topar Fransa'nın güneyine kaçıp Akdeniz yoluyla vatanına ulaştı. İstanbul Üniversitesi'nde Devletler Hukuku doçenti iken, daha sonraları Türkiye' de sık rastlanacak olan üniversite kıyımlarının ilk kurbanı oldu. 1946 yılında Milli Şef İnönü rejimini eleştiren "Kâğıt üstüne demokrasi" adlı yazısı nedeniyle görevine son verildi. Aybar'dan sonra Pertev Naili Boratav, Niyazi Berkes, Muzaffer Şerif ve Behice Boran da üniversiteden uzaklaştırıldı. Bundan böyle Aybar ömrünün sonuna dek sürdürdüğü demokrasi, bağımsızlık ve sosyalizm mücadelesine girdi. Tek parti iktidarının sultasından çok partili demokrasiye geçiş döneminde Hür ve Zincirli Hürriyet adlı dergileri çıkardı. İkisi de zamanın sıkıyönetimi tarafından kapatıldı. Aybar ise önce hükümetin manevi kişiliğine sonra da Milli Şef'e yazısıyla hakaretten ağır hapis cezasına çarptırılarak kendini Paşakapısı Cezaevi'nde buldu. Aynı cezaevinde yatmakta olan kuzeni Nazım Hikmet'le birlikte 1950 genel affıyla hapisten çıktı. Türkiye'de 1960'tan sonra işçi kesimi de siyasal anlamda örgütlenmeye başladı. 12 sendika lideri, Aybar'ı, kurdukları Türkiye İşçi Partisi'ne (TİP) Genel Başkan seçti. Türkiye tarihinde ilk ve son kez olmak üzere bir sosyalist partinin meclise girip grup kurmasıyla ülkede demokrasi mücadelesi yepyeni bir boyut kazandı. Aybar'ın başkanlığında TİP, dünya sosyalizm tarihinde de ilk kez Sovyetler Birliği'nden bağımsız bir yol çizerek sonraki yıllarda sesini duyuracak olan Avrupa komünizmi modelinin habercisi oldu…
******