Osmanlılarda Hastaneler, Eczacılık, Tababet ve Bunların Dünya Çapında Etkileri

Yazar : Prof. Dr. Arslan Terzioğlu
Yayın Tarihi : 1999
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 168
Ölçü : 21,5 x 30 cm
Yayınevi : Kültür Bakanlığı

Kuruluşunun 700. yılını andığımız Osmanlı Devleti, gerek kısa sürede üç kıtaya yayılışı, gerekse hükmettikleri ülkelerdeki eski kültürlere sahip çıkıp bunların bir sentezini yaparak, dünya uygarlığının gelişmesine, sanat, bilim, teknik, tıp, eczacılık, hastanecilik hatta tesis ettikleri hamamlar ve su tesisleri ile çevre mühendisliği ile halk sağlığının gelişmesi açısından Roma İmparatorluğu ile büyük benzerlikler gösterir. 1453'te Fatih Sultan Mehmed, İstanbul'u fethederek Doğu Roma İmparatorluğu'na son vermiş ve onlardan devraldığı uygarlık meşalesini, her alanda gerçekleştirdiği Türk Rönesansı ile Roma İmparatorluğu'nun bir devamı gibi gelecek kuşaklara taşıyarak Avrupa'da Rönesansın ve onu takiben aydınlanma döneminin başlamasında büyük bir rol oynamıştır. Unutmamalıdır ki Kanuni Sultan Süleyman döneminde Viyana'dan Hint Okyanusu'na, Kırım'dan Fas'a ve Sudan'a kadar üç kıtaya yayılan Osmanlı İmparatorluğu'nun, hastaneleri, çok sayıda üniversite niteliğindeki medreseleri ve insan sağlığı için balneolojik tedavilerin yapıldığı hamamlar ve su tesisleri ile Avrupa'ya etki eden ihtişamlı parlak bir devir yaşaması, Karahanlılar, Gazneliler ve Selçuklular döneminde bilim ve tıpta ulaşılan rönesansın bir devamı ve neticesidir. Osmanlı döneminde Türk uygarlığının Avrupa'daki tesirleri sadece, teknik, güzel sanatlar, müzik, hastanecilik vs. ile sınırlı kalmamış, tıbbi alanda da 17.yüzyıla kadar devam etmiş, hatta 1717'de Lady Mary Montagu ve Dr. E. Timonius vasıtasıyla Inoculation şeklindeki Türk usulü çiçek aşısının Avrupa'ya yayılması, Edward Jenner'in 1796'da Vaccination şeklinde çiçek aşısının keşfine ve dolayısı ile Louis Pasteur'in yeni aşı ve serum tekniği geliştirmesinde büyük rol oynamıştır. 17.yüzyıldan itibaren Avrupa'daki hızlı bilimsel ve teknolojik gelişmelere ayak uydurmak için Osmanlı İmparatorluğu'nda tababet ve eczacılığın hatta hastaneciliğin batılılaşmaya başladığı görülür. Buna rağmen, Kırım Harbi esnasında 1853-1856 yılları arasında Çanakkale ve İstanbul'da barakalar halinde Pavillon Sisteminde tesis edilen hastanelerin, Avrupa ve hatta Kuzey-Güney savaşları sırasında Amerika'da, Pavillon Sistemi hastanelerin gelişmesinde etkileri çok büyük olmuştur... İstemihan TALAY - Kültür Bakanı
******