Osmanlı'dan Cumhuriyete Padişah Yaveri İki Sadrazam Oğlu Anlatıyor

Yazar : Şefik Okday
Yayın Tarihi : 1988
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 159
Ölçü : 19,5 x 27 cm
Yayınevi : Sema Matbaacılık

Şefik Okday ikinci anılar kitabını Türk okuyucusuna sunarken ne kadar önemli bir hizmet yaptığını yeterince biliyor mu diye düşünüyorum. Büyük babası son sadrazam Tevfik Paşa hakkında, sağlam bir hafızaya, doğru bir gözlem gücüne, inanılır bir tarafsızlığa dayanarak yazdığı ilk monografi, yazarın babası ve amcası, yani Tevfik Paşa'nın iki oğlu ile ilgili anılar kitabıyla bütünlenerek daha bir önem kazanıyor. Belki de türünün, hemen de ilk başarılı örnekleri olduğu için. Sadrazam Tevfik Paşa ve iki oğlu, bu kitapta okuyacağınız gibi, yakın tarihimizin çok kritik, çok bunalımlı bir dönemini yaşamıştır. Koca bir İmparatorluk çöküyor, yeni bir Cumhuriyet doğuyor. Ekonomik bunalım son haddinde, sosyal bunalım aynı paralelde. İmparatorluğun bütün kültürel normları ve değerleri yıkılmış; batılılaşma hareketi doğru-yanlış bir çizgide başlamış, bu karambolün içinde toplum kime inanacağını, neyi bırakıp neyi tutacağını bilemez halde. Ve sadrazam Tevfik Paşa ailesi, bu batılılaşma hareketini ve olaylarını soyut kavramlarla tartışmak değil de somut bir çizgide, bütün gerekçeleriyle, günlük hayatında yaşıyor. İki büyük monografinin asıl önemi bana göre bundan kaynaklanmakta. Tevfik Paşa'nın sevgili eşi bir İsviçreliydi. Çocuklarının hayatı, uzun bir süre Avrupa'da başkalarının Büyükelçi olarak bulunduğu Berlin ve Londra'da geçti. Sadrazam konaklarının değer yargıları ve yaşama biçimi ile bir İsviçreli annenin getirdikleri, Osmanlı düzeni, görgüsü ve birikimiyle Avrupa okullarının karışımı, Prusya harp akademisinin kuralları, bu kitabın sevimli kahramanlarının alt yapısını oluşturmuştur. Kurtuluş Savaşı başlayıp da Mustafa Kemal bir yandan dış düşmanlarla savaşır, bir yandan da artık tarihi sürecini tamamlamış bir saltanatı tasfiyeye çalışırken sadrazam oğullarını, hatta son sadrazamın bizzat kendisini yanında bulmasının temel sebeplerini burada aramak lazım.
******