Osmanlıdan Cumhuriyete Küreselleşme, İktisat Politikaları ve Büyüme

Yazar : Şevket Pamuk
İsbn : 9789944885164
Yayın Tarihi : Kasım, 2008
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 364
Ölçü : 15,5 x 23 cm
Yayınevi : T. İş Bankası Kültür Yayınları

Türkiye iktisat tarihçiliğinde Osmanlı ile Cumhuriyet dönemleri, 19. yüzyıl ile 20. yüzyıl, birbirlerinden kalın duvarlarla ayrılır. Bu iki dönemden birini inceleyen iktisat tarihçileri, birkaç istisna hariç, diğeriyle ilgilenmezler. Bu nedenle de Osmanlı ekonomisi ile ilgili çalışmalar genellikle 1914 yılında biter. Cumhuriyet dönemi ekonomisi ise 1923 yılında incelenmeye başlanır ve önceki dönemle aradaki kesintiler vurgulanır. Osmanlıdan Cumhuriyete geçiş sürecinde, hiç şüphesiz, önemli siyasal değişiklikler gerçekleşmiştir, ancak iktisadi açıdan bakıldığında 19. yüzyıldan 20. yüzyıla gelen çok önemli süreklilikler de söz konusudur ve bu iki yüzyılı birlikte ele almak için pek çok neden vardır. Bugünkü Türkiye sınırları içinde kalan alan, Sanayi Devrimi sonrasında, bir başka deyişle 19. yüzyıldan itibaren daha önceki yüzyıllarla kıyaslanamayacak ölçüde dünya ekonomisine açıldı. Dış ticaret, yabancı yatırımlar, dış göçler gibi küresel ölçekteki iktisadi süreçlere açıldı. Dünya ekonomisiyle yoğun ilişkiler Cumhuriyet döneminde de sürdü. İktisadi büyüme ya da gelirlerin artışı süreci de, yavaş da olsa, Sanayi Devrimi sonrasında, 19. yüzyılda başladı. Cumhuriyetin devraldığı tarım ağırlıklı iktisadi yapılar büyük ölçüde 19. yüzyılda biçimlendi. Bu kitapta yer alan makaleleri bir araya getirirken, Türkiye iktisat tarihinde 19. yüzyıl ile 20. yüzyıl arasındaki sürekliliklerin de altını çizmek istedim. Makaleleri kronolojik olarak değil, konu ve temalarına göre sıralamayı tercih ettim. Böylece kitap içinde güçlü bir bütünlük sağlayabildiğimi düşünüyorum. 19. yüzyıl, Osmanlı toplumu ve ekonomisi için öncekilerden çok farklı bir dönem oluşturur. 1820'lerden itibaren Osmanlı devleti, Batı'nın askeri, siyasal ve iktisadi gücü ile karşı karşıya geldi. Sanayi Devrimi sonrasındaki küreselleşme çağında, Osmanlı ekonomisi dışa açılmaya başladı. Merkezi devlet bir yandan taşradaki ayan ve Balkanlar'da hız kazanan bağımsızlık hareketleri, öte yandan da Batı'nın artan gücü karşısında, bir dizi reformu uygulamaya koyarak gücünü ve etkinliğini artırmaya çalıştı…
******Şevket Pamuk