Osmanlı Mi'marisinde Fatih Devri, 855-886(1451-1481) IV

Yazar : Ekrem Hakkı Ayverdi
İsbn : 9757618071
Yayın Tarihi : 1989
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 398
Ölçü : 24,5 x 34 cm
Yayınevi : İstanbul Fetih Cemiyeti

Osmanlı Mimarisinde Fatih Devri'nin II kısmını teşkil eden bu dördüncü kitapla, 630-886 (1230-1481) yılları arasındaki 2,5 'asırlık Osmanlı mimarisi kütüğünü tamamlamış oluyoruz. Böylece birbirini takip eden tarihlerdeki padişah devirlerini yazdığımıza, göre, ya Fatih Devri'nden sonrası? Suali ister istemez 'akla geliyor; nitekim çok kere bize sorulmuştur da. Bu işin bundan sonrası artık bizim harcımız olmamalıdır. Son derece yorucu olan seyahatler ve bedeni faaliyete lüzum göstermeden, bu 2,5 'asırdaki tetkikleri hulasa edecek ufak anahtar-kitap zaten eldedir. Hacmi daha küçük, bedeli daha düşük olacak bu kit abdan sonra da, 2,5 'asrın tahlilini havi bulunan dört ciltteki her nevi' mimari ve inşai 'unsurun toplu olarak mukayese ve terkibini ihtiva edecek bir cilt de tasavvur edilmektedir. Esasen kitapları neşreden İstanbul Fetih Cemiyeti, Fatih Sultan Mehmed şanında kurulduğundan, onun ve zamanının ikmalinden sonra, masrafı çok ağır olan devirleri toplayan bu mesaiye ara vermek zaruretindedir. Aslına bakılırsa, Fatih Devri, kendinden hemen sonrakilerin ve Sinan'lar, Davud ve Mehmed Ağalar'ın mimari ve inşai malzemesini, hatta üsluplarının ana hatlarını hazırlamıştır. Fatih Devri'nin tutturduğu kıvam Kanuni zamanında, kemalin son mertebesine eriştirilmiştir. Bundan kasıt da Cami'lerdir. Yoksa Bedestenler, Büyük Çarşı, Topkapı Sarayı ve kaleler gibi birer naziri daha gelmeyen bina kalemleri, zaten tekrar yapılmadığından, mukayeseden hariçtir. Fatih Camii'nin yerine yenisi yapılmış olan eski harim kısmı bugün mevcut değildir ki, 'umumi havası içinde kendimiz ne kadar tam ve kat'i bir karara varmış olursak olalım, bunu kariye aktarmak imkânımız olsun. Amma mesela, Cami'nin tek şerefeli iki minare ile kalmış olmasını bir aksaklık diye söyleyebiliriz. Buna mukabil eski binadan 'aynen kalan Şadırvan Avlusu'nun olgunluğunu Süleymaniye ve Selimiye'dekiler bile geçememiştir; Şadırvan Avlusu o derece güzeldir. Harim kısmının tam bilmiyoruz; fakat bu zirvedeki avlunun yanında zarif minareler yükselmektedir...
******Ekrem Hakkı Ayverdi