Osmanlı İmparatorluğu'nda Sadr-ı Azamlık (1876-1922)

Yazar : Yrd. Doç. Dr. Ahmet Emin Yalman
İsbn : 9754824959
Yayın Tarihi : 1999
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 243
Ölçü : 16 x 23,5 cm
Yayınevi : AÜ Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi

Osmanlı öncesi ve Osmanlı İmparatorluğu'nda sadr-ı azamlık konusunda bugüne kadar yapılan çalışmalar daha çok kuruluş ve gelişme dönemlerine aittir. Örneğin, kuruluş dönemi için Aydın Taneri'nin "Osmanlı İmparatorluğu'nun Kuruluş Döneminde Vezir-i Azamlık (1299-1453)". Gelişme dönemi için Ahmet Mumcu'nun "Divan-ı Hümayun" konulu araştırması mevcuttur. Mumcu, konuyu hukuki ve siyasi açıdan araştırmış, tarihi gelişmeyi bir hukukçuya gerekli olduğu oranda vermiştir. Uzunçarşılı ise, Osmanlı teşkilatından bahseden hacimli kitaplarında XIX. yüzyıl başlarına kadar, zaman zaman sadr-ı azamlık konusuna yer verir. Osmanlı İmpararorluğu'nda Sadr-ı azamlık (1876-1922) konulu çalışmamız Kanun-u Esasi'nin ilanı öncesinden başlayıp, devletin sona ermesine kadar geçen süreyi kapsamaktadır. Türk devlet geleneği içinde kendine özgü bir yer işgal eden sadr-ı azamlık, adından da anlaşılacağı gibi tarihi bir devamlılığı temsil etmekte, bu dönemde geleneksellikle modernleşme arasında bocalayan devletin en önemli kurumlarından, dolayısıyla tarihi bir devamlılığı temsil eden en çarpıcı örneklerinden birini oluşturmaktadır. Hükümet başkanları yüzyıllar boyunca, "vezir, vezir-i azam, sadr-ı azam, başvekil gibi değişik adlar taşımışlardır. Doğal olarak, bir devletin kuruluş, gelişme ve yükselme dönemlerindeki kurumlarının işleyişleri ile gerileme ve çökme dönemlerindeki işleyişleri birbirlerinden farklıdır. Osmanlı İmparatorluğu zamanla iktisadi, mali, kültürel vb. krizin içine düşünce, buna paralel olarak devlet otoritesi sarsılmış, sadr-ı azamlık kurumunda da zamanın gereklerine uygun değişiklikler yapılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk kez meşruti rejime geçilerek Kanun-u Esasi'nin ilan edilmesi, giderek artan siyasi faaliyetler, iktidar çekişmeleri, dış ilişkilerin son derece önem kazanması, azınlıkların İmparatorluktan ayrılma çabaları ve bunların zayıflama dönemine rastlamış olması konumuza ayrı bir önem kazandırmıştır.
******Yrd. Doç. Dr. Ahmet Emin Yalman

Oktay Aras Kitaplığındaki Yrd. Doç. Dr. Ahmet Emin Yalman Kitapları (1)