Osmanlı Başkenti İstanbul'da Çeşmeler

Yazar : Nuran Kara Pilehvarian, Nur Urfallıoğlu, Lütfi Yazıcıoğlu
İsbn : 975-7438-83-9
Yayın Tarihi : Mart, 2004
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 216
Ölçü : 24 x 22 cm
Yayınevi : Y.E.M

İstanbul çeşmeleri birer tarihi anıt olmanın ötesinde dönemin mimari moda beğenisi ve teknolojik düzeyi hakkında fikir veren kent mobilyalarıdır. Osmanlı mimarlığının üslupsal dönemlerinin çeşitliliğini yansıtan tipik örnekler olmaları açısından da mimarlık tarihi araştırmalarına kaynaklık ederler. Osmanlı Başkenti İstanbul'da Çeşmeler, 15. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar inşa edilen çeşmeleri tipolojik çözümlemelerle ve elde edilen görsel/çizili malzeme desteğinde kronolojik düzende sunuyor. Kitap, Osmanlı mimarlığındaki üslup değişmelerini çeşmeler aracılığıyla değerlendirirken, çeşmeler konusunda yapılan çalışmalara olduğu kadar Osmanlı mimari kimliğinin oluşumuna sağladığı katkılarla da önemli bir boşluğu doldurmayı hedefliyor. Modern öncesi tüm toplumlarda olduğu gibi Osmanlı toplumunda da geleneksel kültürün suya gereksinimi toplumsal kimlikten inançlara kadar tüm sistemi etkilemiştir. Mimari boyutta su yapıları ile somutlaşan bu gereksinim ve etkileşim içinde başkent İstanbul'un çeşmelerinin ayrıcalıklı bir yeri vardır. Kimi zaman Osmanlı Yönetimi'nin etkin kişiliklerinin güçlerinin göstergesini sonsuzluğa taşıma özlemi içerisinde, hayır ve dua kazanma amaçlı, kimi zaman yönetimin gerçekleştireceği yeniliklerin ve değişimlerin mimari göstergesi olarak, kimi zaman da salt halkın su gereksinimini karşılamaya yönelik mahallelinin sosyal iletişim mekânları olarak yaptırılan İstanbul çeşmeleri aynı zamanda döneminin mimari moda ve beğenisi, teknolojik düzeyi hakkında fikir veren kent mobilyalarıdır da. Yüzyıllar içindeki konumlanış biçimlerine göre kentin gelişme alanlarının belirlenmesine de katkıda bulunan İstanbul çeşmeleri yaşayan bir Osmanlı Mimarlık Tarihi de oluşturmaktadırlar. Osmanlı başkentinde, organik sokak kurgusunun sürpriz meydanlarında vista noktası oluşturan, külliyeleri, yapıların veya sokakların önemli cephe ve köşelerini vurgulamada kullanılan İstanbul çeşmeleri ile ilgili bu çalışma kuşkusuz alanında ilk ve son sözü söyleme iddiasında değildir.
******