Ortadoğu Sorunları ve Türkiye

Yazar : Prof. Dr. Haluk Ülman
Yayın Tarihi : Aralık, 1991
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 125
Ölçü : 16 x 23,5 cm
Yayınevi : Türkiye Sosyal Ekonomik Siyasal Ataştırmalar Vakfı
Bahsi Geçen : A. Haluk Ülman, A. Haluk Ülman

Bu inceleme, TÜSES Vakfı çatısı altında buluşan bir genç araştırmacılar ekibi tarafından, Ortadoğu sorunlarıyla Türkiye'nin bu bölgedeki komşularının ilişkilerinin bugününü irdelemek ve geleceğe ışık tutma amacıyla hazırlandı. İncelemenin yapılması, TÜSES'in sağladığı maddi katkılarla gerçekleştirilmiştir. Türkiye, geçmişi, coğrafi konumu ve dinsel yapısıyla, Ortadoğu bölgesinin ayrılmaz bir parçasıdır. Üstelik tarihin uzun akışı, Türkleri getirip bu bölgede stratejik bakımdan çok önemli bir yere oturtmuştur. Gerçekten Anadolu, Karadeniz'in ve Kafkasların güneyinde, Sovyetler Birliği'nden Arap ülkelerine giden yolun üzerinde, Akdeniz'in doğusunda ve Batılı devletlerden Ortadoğu topraklarına ve Hint yarımadasına açılan yolun başındadır. Bu coğrafi konumuyla Türkiye, bütün Soğuk Savaş dönemi boyunca, bir yandan Sovyetler Birliği'nin, öte yandan Batılıların, Arap olan ve olmayan Ortadoğu devletleriyle yeni ilişkiler kurmak ya da kurulu ilişkilerini korumak istedikleri zaman ilk yararlanmayı düşündükleri bir sıçrama-taşı olarak belirdi. Gerçi Türkiye, Sovyetler Birliği'nden bu yönde gelen baskılara karşı direnmiştir ama gerek özellikle 1950-1960 arasında Türk dış politikasını yönetenlerin yönelimleri, gerekse Batı ile var olan antlaşma bağları yüzünden, Ortadoğu'daki petrolleri ve deniz yollarının denetimini Sovyetler Birliği'ne ya da ona yakın yerli yönetimlere kaptırmamaya çalışan Batılılar karşısında aynı başarıyı gösterememiştir. NATO'ya girebilmek için verilen sözler karşılığında yapılan talihsiz Bağdat Paktı denemesi (1955), 1954 Süveyş Bunalımı, 1958 Irak Devrimi ve Lübnan olayları karşısında takınılan tavırlar, Türkiye'nin Ortadoğu'da, Arap milliyetçiliğinin karşısında ve Batı emperyalizminin yanında olduğu izlenimini veren davranışlar olmuşlardır. O günlerin Ortadoğu'da yarattığı olumsuz izlenimler, bugün bölge devletleriyle Türkiye arasındaki ilişkileri de olumsuz yönde etkilemeye hala devam ediyorlar. (Körfez Savaşı sırasında izlediğimiz politika bu incelememiz konularından biri olduğu için, ona burada değinmiyorum.)
******