Molla Cami Hayatı - Şahsiyeti - Eserlerinden Parçalar

Yazar : Asaf Halet Çelebi
Yayın Tarihi : 1940
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 224
Ölçü : 12,5 x 18,5 cm
Yayınevi : Kanaat Kitabevi

Cami'nin hayatı basit olduğu kadar, iyi tanınmış ve tetkik edilmiştir. Garbi ve Şarki biyoğraf1ar onu muhtelif vesilelerle mütalaa etmişlerdir. En ziyade şakirtlerinden ve üstadının yanında gömülü bulunan ABDÜLGAFÜR LARİ, 1506'da Cami hakkında çok mufassal bir biyografi vücuda getirmişti Sultan HÜSEYN BAYKARA'nın âlim ve şair veziri ve Cami'nin çok aziz dostu ALİ ŞİR NEVAİ de edebi ve güzel bir üslupla ikinci ve en eski notislerden birini yazmıştı. Bundan sonra üstadın bacanağı olan ALİ SAFİ de Nakşibendi büyüklerinin tercümeyi hallerine ait telif ettiği kitabında ona çok geniş bir yer ayırmıştır. Caminin hayranlarından biri olan BABÜR Ş'AH da hatıratında onu devrinin en âlim ve fazıl insanı olarak göstermektedir. Garpta en mühim ve esaslı bir biyografi olarak Prof. BROWNE'ın Persian Literature Under Tata Dominion [Cambridge. 1920] ile kitabını Kalküta'da bastıran W. NASSAU LEES'in. Biographical Sketch of the Mystic Philosophe M. Poet Jami ismindeki etüdü, bilhassa çok zengin vesikaları ihtiva etmektedir. Evvelce Cami'nin Bahalistan'ını Fransızcaya tercüme eden GRANGERE DE LAGRANGE'ın Notice Sur Djamy et son Behal'istan [J. A. lci Serie VI. 1825. S. 257 - 268] u ve yine ayni eseri mükemmel bir şekilde Fransızcaya çeviren HENRI MASSE'nin [Paris, 1925] biyografik etüdü de muhtasar olmakla beraber, mühim vesikaları toplamaktadır. Maalesef Türkçede, yukarıda söylediğim Reşehat'ın tercümesinden başka [H. 1279] onun biyografisine dair başka bir eser yoktur. Cami için Garp ilim dünyasında yapılan daha birçok ciddi etütler, bütün dünya muvacehesinde onun mevkiini ve ehemmiyetini göstermektedir. Cami, bilhassa İslam fikir dünyasında ve mistisizm bakımından çok müracaat olunan muhtelif eserlere malik bulunması, tasavvufta Şark ve Garp mertebelerini mezcetmesi itibarıyla XV'inci asrın en ziyade dikkate değer şahsiyetlerinden birisidir. Şark Türk edebiyatının belli başlı siması ALİŞİR NEVAİ üzerinde bıraktığı derin tesir de edebiyat tarihlerimizin göz önünde bulundurduğu bir başka husustur…
******