Memduh Şevket Esendal

Memduh Şevket Esendal, 1883'de Çorlu'da doğdu, göçmen olan ailesinin peş peşe gelen savaşlar dolayısıyla sürekli maddi sıkıntıya düşmesi yüzünden düzgün bir öğrenim yapmak fırsatı bulamadı. Esendal kendi sözleriyle, "ilkokul da dahil hiçbir okuldan mezun olmamış, tam manası ile bir alaylı olarak yetişti". Çocukluğunda doktor olmak isteyen Esendal, babasının ölümünden ve Balkan Savaşı'nın çıkmasından sonra İstanbul'a geldi, savaş bitince yeniden Çorlu'ya döndü. İlk öykülerini M.S, M.S.E., Mustafa Yalınkat, M. Oğulcuk, İstemenoğlu gibi takma adlarla yazan Esendal, ilk yazılarını İrtika (1902) ve Musavver Fen ve Edep (1910) gibi gazete ve dergilerde yayımladı. Cevdet Kudret, Türk öykücülüğünde özel bir yeri olan Esendal'ın tarihi bilinen ilk öyküsünün "El Malının Tasası" (1912) olduğunu belirtmektedir. Esendal'ın yazarlığının en verimli döneminin Meslek gazetesini çıkardığı 1925 yılı olduğunu, yazarın o yıl, o zamana kadar yazdığı ve yenilerini eklediği 35 öykü yayımladığını belirtmektedir. Esendal'ın ancak 38 tefrikası yayımlanan ve yarım kalan Miras adlı romanı da aynı yıl yine Meslek gazetesinde çıktı. Esendal, Ayaşlı ve Kiracıları'nın yayımladığı 1934 yılına kadar tek tük öyküler yazmakla yetindi. Esendal'ın yazarlığının en verimli dönemi, siyasal yaşamdan ayrıldığı 1945 yılından sonra oldu ve yazar 1946 yılında on yedi öykü yazdı. Esendal 1952 yılına kadar Ülkü, Sanat ve Edebiyat Gazetesi, Seçilmiş Hikayeler, Türk Dili gibi dergilerde göründü, özellikle Ulus gazetesinin Pazar eklerinde yayımlanan öyküleriyle ününü genişletti. Esendal adından sık sık söz ettiren bir politikacı (IV, VI, VII ve VIII. dönem miilletvekili) ve on yedi yıl yurtdışında ülkemizi başarıyla temsil etmiş bir diplomattır. Yaşamının ancak dokuz yılında (1923 - 1926 ve 1946- 1952) edebiyatla ciddi biçimde uğraşmış olmasına rağmen, Esendal değişik konuları ve anlatımındaki yalınlık dolayısıyla yeni Türk öyküsünün en önemli adlarından biri olmayı başardı. Memduh Şevket Esendal, "Ayaşlı ve Kiracıları" adlı yapıtıyla C.H.P. roman yarışmasında ödül kazandı (1942). Esendal 16 Mayıs 1952 tarihinde vefat etti.

Bibliyografya

Miras (1925), Ayaşlı ile Kiracıları (1934), Mendil Altında (1946), Otlakçı (1946), Temiz Sevgiler(1948), Ev Ona Yakıştı (1971), Vassaf Bey (1983), Sahan Külbastısı (1983), Hava Parası (1984), İhtiyar Çilingir (1984), Bir Kucak Çiçek (1984), Bizim Nesibe (1984), Veysel Çavuş (1984), Gödeli Mehmet (1986), Kelepir (1986), M.Ş.E. Memduh Şevket Esendal Yaşamı Sanatı Yapıtlarından Seçmeler (1991), Güllüce Bağları Yolunda (1992), Gönül Kaçanı Kovalar (1993), Tahran Anıları ve Düşsel Yazılar (1999), Memduh Şevket Esendal - İnsan ve Eser (Doç. Dr. İsmail Çetişli, 1999), Kızıma Mektuplar (2001), Oğullarıma Mektuplar (2003), Mutlu Bir Son (2005), Bir Haydut Kuş (2005)