Mehmet Ali Aybar

Siyaset adamı ve yazar Mehmet Ali Aybar, 5 Ekim 1908'de İstanbul'da doğdu. 1919'de girdiği Galatasaray Lisesi'ni 1927'de bitirdi. Liseden sonra devam ettiği İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden 1935 yılında mezun oldu. Bitirdiği fakülteye 1936 yılında asistan olarak girdi. Doktorasını 1939'da verip 1942'de Devletler Hukuku doçentliğine yükseldi. Vatan gazetesinde çıkan yazılarından dolayı, 1946'da Üniversite'deki görevine son verildi. 1947'de çıkardığı her iki gazete Hür ve Zincirli Hürriyet de kapatıldı. 1949'da Cumhurbaşkanına hakaret ettiği ileri sürülen bir yazısı nedeniyle üç yıl sekiz ay hüküm giydi. 1950 genel affıyla tahliye edildi. Bir süre avukatlık (1952-1962) yaptı. 1961'de kurulan Türkiye İşçi Partisinin genel başkanlığına getirildi (1962). 1965 seçimlerinde İstanbul milletvekili seçilerek parlamentoya girdi. ABD'nin Vietnam'daki işlediği savaş suçlarını araştırmak için kurulan Russel Mahkemesi'nde yargıçlık yaptı (1966-1967). 1969'da yeniden İstanbul'dan milletvekili seçilen Aybar, 1969'da genel başkanlık görevinden, bir yıl sonra da parti üyeliğinden ayrıldı. Daha sonra, kuruluşuna öncülük ettiği Sosyalist Devrim Partisinin (önceki adı Sosyalist Parti) genel başkanlığını yaptı (1975-1979) Cumhuriyet dönemi Türk sosyalist1erinin önde gelenlerinden olan Aybar, Türkiye'ye özgü "Güler yüzlü Sosyalizm" görüşünü savundu. Sovyetlerin Çekoslovakya ve Afganistan'ı işgaline karşı çıktı. Marksizm'de Leninist örgüt1enme biçimini eleştirdi. Nazım Hikmet ve Ali Fuat Cebesoy'un da akrabası olan Aybar, "Demokrasi olmadan Sosyalizm olmaz" görüşünü savunmuştu. Mehmet Ali Aybar, 10 Temmuz 1995'te İstanbul'da öldü.

Bibliyografya

Hodri Meydan (1967), Demokrasi Sosyalizm (1968), 12 Mart'tan Sonra Meclis Konuşmaları (1973), Leninist Parti Burjuva Modelinde Bir Örgüttür (1978), Bağımsızlık (1979), Marksizm'de Örgüt Sorunu (1979), Sosyalizm ve Bağımsızlık - Uğur Mumcu ile Söyleşi (1986), Neden Sosyalizm (1987), Tip Tarihi I-II-III (1988), Sosyalist Mücadelede Aybar'lı Yıllar (Hüseyin Savaş -2000), Marksizm ve Sosyalizm Üzerine Düşünceler (2002), Bir Siyasal Düşünür Olarak Mehmet Ali Aybar (Barış Ünlü -2002), Mehmet Ali Aybar'ın Müdafaaları ve Mektupları (Barış Ünlü -2003), Mehmet Ali Aybar Sempozyumları 1997-2002 (2003), Özgürleşmenin Sorunları Mehmet Ali Aybar Sempozyumları 1997-2002 (Gündüz Vassaf, 2003), Türkiyeli Bir Sosyalist Mehmet Ali Aybar (Zafer Doğan -2005)