Maniler (Kilis'li Rıfat Bilge)

Yazar : Yrd. Doç. Dr. Ata Çatıkkaş
Yayın Tarihi : 1996
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 304
Ölçü : 13,5 x 19,5 cm
Yayınevi : Milli Eğitim Bakanlığı

Hazırladığımız bu eser, Anonim Halk Edebiyatı içinde değerlendirilen manilerle ilgilidir. Şimdiye kadar bu konuda pek çok araştırmalar yapılmıştır. Ancak bu türün ilk değerlendirilmesi ve incelenmesini Macar bilgini Kunoş yapmıştır. Mecmua-i Maniyat isimle Raif Yelkenci'de bulunan bir mecmuanın daha eski tarihli olduğu anlaşılmıştır. Bu eserin taşbasması da vardır. İlk mani kitabı 1923'de, İstanbul Darülfünun'u, Edebiyat Medresesi Mezunlar Cemiyeti'nin bastırdığı "Maniler" adlı kitaptır. Üzerinde çalıştığımız, Kilisli Rifat'ın 1928 yılında Türkiyat Enstitüsü'nde çıkardığı "Maniler" adlı bu eser, o zamana kadar ortaya çıkan eserlerin en genişi ve en derli toplusudur. Kitapta 1760 mani vardır. Kitaptaki maniler Arap alfabesi sırasına göre, maninin son mısraının kafiye harfine veya kafiyeye göre düzenlenmiştir. Biz de aynı şekilde yeni harflerin sırasına göre aynı şekilde düzenledik. Kitapta geçen manileri yeniden numaraladık ve yanlarına parantez içinde, eserde geçen asıl numaralarını verdik. Manilerin sonuna, kitapta geçen "Mani Katarı" başlıklı kıymetli maniyi de ilave ettik. Ayrıca, manilerde geçen bilinmeyen kelimeleri "Lügatçe" adı altında kelimelerin geçtiği mani numarasını vererek kaydettik. Sonuna da, kitapta geçen manilerin birinci mısraına göre sıralayıp alfabetik bir fihrist ile bir indeks ilave ettik. Şive ve ağız hususiyetleri bakımından da önem taşıyan bu eserin giriş kısmında, değerli ilim adamımız Fuad Köprülü'nün "Maniler" adlı makalesini ilave ettik. Yaptığımız kısa inceleme kısmında, manilerle ilgili bazı hususiyetleri vermeye çalıştık. Böylece, Türkiye'de mani hakkında ilk ciddi bir araştırma ve toplama yapan, değerli Türk bilginlerinden Muallim Kilisli Rifat (Bilge)'nin bu eserini tanıtmış olduk. Bu değerli kitabı, kültürümüze kazandırabilirsek, bahtiyar olacağız.
******