Kiliseden Müzeye Ayasofya Camii

Yazar : Ahmed Akgündüz, Said Öztürk
İsbn : 975-7268-37-2
Yayın Tarihi : 2006
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 527
Ölçü : 19,5 x 26 cm
Yayınevi : Osmanlı Araştırmaları Vakfı

Ayasofya'ya hergün artan bir ilgi var. Bu ilgi sadece iki dinin mensupları tarafından değil, her kesim tarafından gösterilmektedir. Dünya kültür mirasına aday gösterilen bu muhteşem eser, hem Hristiyanların hem de Müslümanların önemli mabetleri arasında yer almaktadır. Dokuz yüz küsur yıl Hristiyanların kilisesi, beş yüz yıla yakın da Müslümanların camisi olan Ayasofya, bugün müzedir. Ayasofya Hristiyanlar için Bizans'ın geride bıraktığı bir hatıra, en büyük ve mukaddes mabetlerden biri. Ayasofya, Roma'da San Pietro, Londra' da St. Paul ve Milano'da Santa Maria kiliseleri yapılıncaya kadar dünyanın en büyük kilisesi idi. Müslümanlar için, fethin ve istiklalin sembolü, Fatih'in geride bıraktığı büyük hatıra ve beş yüz yıl boyunca huşu ve haşyet içinde Allah' a secdeye varılan bir mabet, ilim ve irfan merkezi bir külliye. Ayasofya, Bizans kadar Osmanlıdan da büyük izler taşır. Zira Fatih Sultan Mehmed, İstanbul'u fethettiği zaman yıkılmaya yüz tutan bir Ayasofya ile karşılaşır. Fatihle başlayan Ayasofya üzerindeki imar faaliyetleri son Osmanlı padişahına kadar devam ederek bu günlere gelmesi sağlanır. Ayasofya, Bizans'tan devralındığı gibi sade tek bir yapı ile sınırlı kalmamış, bir külliye haline getirilmiştir. Osmanlı Ayasofya'sı Ayasofya'nın günümüze en iyi biçimde gelebilmesinin başlıca nedeni diyor Erdem Yücel, yüzyıllar boyunca yapılan ve onu yaşatmak amacına yönelik onarımlar olmuştur. Gerçek şu ki, Ayasofya, Osmanlılar sayesinde varlığını bugüne kadar sürdürebilmiştir. Süheyl Ünver pek haklı olarak şöyle der; "Türk, geçmiş asırlarda tahripkâr değildi. Bizans'ın bir taşına bile dokunmamışlar, bilakis imar etmişlerdir. Birkaç garazkârımız müstesna herkes bunun böyle olduğunu bilir. Bunları imar, yıkmak değildi. İstanbul'a Türk'ten başka bir millet sahip olsaydı, acaba bugünkü kadar Bizans eseri kalabilir mi idi?...."
******