Kardeş Bayramlar ve Özel Günler

Yazar : Akdoğan Özkan
İsbn : 9789751029287
Yayın Tarihi : 2009
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 224
Ölçü : 16,5 x 23,5 cm
Yayınevi : İnkılâp Kitabevi

Anadolu'nun yüz yıl önceki doğal ve kültürel zenginliğini temsili öğelerle tek bir fotoğraf karesine sığdırma ve onu bugünkü durumla kıyaslama imkânımız olsaydı, iki resim arasında nasıl bir fark görürdük acaba? Geçen zamanla birlikte daha "zengin" bir geleceğe evrildiğimizi söylememiz mümkün olur muydu? Peki, geçen zaman içinde yitirdiklerimizle tam olarak neleri kaybettiğimizi idrak edebildik mi? Ben, kendi adıma iki soruya da olumlu bir yanıt veremiyorum. Uzmanlar bugün dünya üzerinde 6 bin farklı dil konuşulduğunu söylüyorlar. Ancak bu rakamın bir-iki asır içinde 100-200 civarında bir rakama ineceği öngörülüyor. Yani bir-iki asırlık bir zaman dilimi içinde dünya üzerinde bugün konuşulan 5 bin 800 dili hiç geri gelmemek üzere yitireceğiz. Müthiş bir negatif ivme bu, değil mi? Ethnologue.com'un Türkiye raporuna göre ise, bugün Türkiye coğrafyası üzerinde 36 farklı dil konuşuluyor. Yani, eğer Türkiye yukarıda verdiğim global yok oluş rakamlarındaki oranı tutturma "başarısını" gösterirse, bir-iki asra kadar bu ülkede sadece tek bir dil konuşulacak! Şimdi tam da bu noktada bazıları 36 dili "çok fazla," yitirilen her dili de bir "kazanım" olarak görmek isteyebilir. Meselenin ahlaki tarafının çözümlemesini başkalarına bırakarak, bir coğrafyada konuşulan dil sayısının ne o coğrafyanın büyüklüğüyle ne de nüfusuyla orantılı bir şey olduğunu hemen belirteyim. Unutmayalım, 8 milyon kişinin yaşadığı Yeni Gine ve etrafındaki Pasifik adalarında yaklaşık 1400 farklı dil konuşuluyor. Asıl üzerinde durmamız gereken nokta, bir dilin yitirilişinin sadece o dille sınırlı bir yok oluşu göstermediği. Giden her dille birlikte onun etrafında örülmüş koca bir kültür de bohçasını toplayıp bir daha geri gelmemek üzere gidiyor. UNESCO raporlarına bakılırsa, bugün Türkiye'de konuşulan 36 dilden 15'i zaten çok ciddi bir yok olma riski altında. Örnek vereyim: On yıl önce en az bin kareişinin konuştuğu ve Türkiye'de sadece Siirt'te işitilen Arami kökenli Hertevin dilinin her an yok olabileceği söyleniyor.
******Akdoğan Özkan