Jön Türklerin Siyasi Fikirleri 1895-1908

Yazar : Şerif Mardin
Yayın Tarihi : 1983
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 255
Ölçü : 16 x 23,5 cm
Yayınevi : İletişim Yayınları

1964'te ilk baskısı yapılan "Jön Türklerin Siyasi Fikirleri"ni bir dizinin parçası olarak görmek, yapıtın anlamını en iyi değerlendirecek yaklaşımdır, sanırım. Aşağıdaki açıklamada bu dizinin nasıl oluştuğunu anlatmaya çalıştım. 1950'lerin başında, Stanford Üniversitesi'nde lisansüstü programına devam ettiğim sırada, bir soruyu cevaplandırmaya çalışıyordum. Bu sorunun bir de, tez konusu seçmekte olduğum o sırada, tez yazmaya elverişli bir yanı vardı. O da şöyle ifade edilebilirdi: "Günümüzde Batı sosyal ve siyasal düşüncesinin Batı dışında gelişen ülkelerin siyasi akımlarında yansıması nasıl değerlendirilebilir?" II. Dünya Savaşı sonrasında, Üçüncü Dünya olarak nitelendirilen ülkelerin bağımsızlık istemleriyle ortaya çıkmaya başladıkları bir sırada, bu ülkelerin başındaki önderlerin bazı önemli Batılı siyasal düşünürlerin etkisi altında kaldıkları anlaşılıyordu. Ülkelerindeki siyasal düzenin kazandığı özelliklerde bu önderlerin şahsi etkisi olduğu da açıktı. Bu etkinin bir yönü de önderlerin etkilendikleri düşünürlerin ve kuramların ülkede şekillenen toplumsal ve siyasal programlar üstünde görülmeye başlanan izleriydi. Kuşkusuz, Kemal Atatürk'ü ve Türkiye'ye, getirdiği yenilikleri kronolojik olarak bu tür önderlerin ve programların en başında saymak gerekiyordu. Tez olarak bu konuyu seçmiştim. Ancak B. M. M. Hükümeti üzerinde yaptığım kısa bir inceleme, orada hâkim olan fikirlerin etkisini anlayabilmek için daha önce başlamış bir diyalogun kökenlerini aramak gerektiğini ortaya çıkarmıştı. Bundan dolayı konuya zaman içinde daha gerilere giderek yaklaşmaya karar vermiştim. Marksçı sosyolojinin düşünce ürünlerinin şekillenmesinde "maddi" etkenlere öncelik tanıdığını biliyordum. Bu yaklaşım, bana, "idealist", olarak nitelendirilebilecek kuramlardan daha derli toplu ve akla uygun geliyordu. A.B.D.'de tutucu kümelerin güç kazandığı bu dönemde benim gittiğim üniversitede…
******