İstanbul Kadıları - Şehreminleri - Belediye Reisleri ve Partiler Tarihi

Yazar : Rakım Ziyaoğlu
Yayın Tarihi : 1971
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 783
Ölçü : 17 x 24,5 cm
Yayınevi : İsmail Akgün Matbaası

29 Mayıs 1453 de, İstanbul'un fethinden 1247 (1855) yılına kadar şehirde belediye hizmetleri Kadılar, İhtisap ağaları, Mimar ağaları, Subaşları, Defteremini ve diğer devlet memurları tarafından, her birinin uhdesinde ayrı birer hizmet parçası halinde bölünerek yapılmıştır. Sayılan unvan ve memuriyet arasında İstanbul Efendisi (Kadısı) şehir işlerinde en üstün yetki sahibi idi. Doğrudan doğruya Sadrazam (Başbakan) dan emir alırdı. İstanbul Kadısı şehrin Vali, Hakim ve Belediye Reisi hükmünde bulunuyordu. Üsküdar, Eyüp, Galata Kadıları da kendisine bağlı idiler: Bu Üç büyük semtin Kadılarını da bulundukları bölgelerin birer kaymakam, hakim ve belediye şube müdürleri olarak düşünmek gerekir. Şehrin belde hizmetlerini incelerken önemli iki noktaya dikkati toplamak isteriz: Bunlardan birincisi fetihten önce, Osmanlılarda Bursa ve Edirne illerinin başkent olarak kullanıldığı yıllarda "Şehremini" adıyla bir memuriyet ihdas edilmemiş ve unvan da kullanılmamıştır. Ancak fetihten sonra rastlanan bu ünvanlın Bizans'tan alındığı anlaşılmaktadır. Ve Bizans'tan alındığını gösteren belgeler bugün mevcuttur: Bu ünvanlın yalnız bize değil Batı şehirlerine de "Préfet de la ville" olarak İstanbul'un eski tarihinden yayılmış olması kuvvetle muhtemeldir. Ötekisi, Osmanlıların İstanbul'daki şehir hizmetlerinde Fetihten 1855 ve 1855 yılından 1930 yılına kadar vazife gören Şehreminlerinin aralarında sadece unvan benzerlikleri vardır, yetki ve görevleri birbirinden çok farklıdır. Ilık devredeki Şehreminleri birçok belde hizmetlerini Serasker Zabtiye Müşiri, İhtisap Ağası, Mimarlar Ağası, Defterdar gibi vazifelerle adeta ortaklaşa yapmak durumunda bulunuyorlardı. Ancak 1855 yılından sonradır ki şehreminleri hizmetlerinde etkili ve nispeten bağımsı
******