İstanbul Başakşehir'de Şehirleşme Süreci

Yazar : Dr. Meryem Hayır
İsbn : 9789759060602
Yayın Tarihi : 2009
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 164
Ölçü : 16 x 23,5 cm

Elinizdeki bu çalışma Türkiye’de şehirleşme üzerine yapılan çalışmalardan biridir. Şehirleşmenin gelişim aşamaları içerinde yaşanan süreçlerden birisi subürbanlaşmadır. Subürbanlaşma kelimesi bu sürecin ortaya çıktığı coğrafya ve yapılan yayınların büyük oranda İngilizce olması nedeniyle pek çok ülkede bu şekilde kullanılmaktadır. Şehirli olanın şehrin etrafına göçmesi sürecidir. Kitabın ismini belirlerken bu kelime yerine bunu tam olarak karşılayabilecek Türkçe bir kelime arayışım uzun zaman aldı. Kent bilimcilerin çalışmalarında kullandıkları yörekent1 tabirini kullanmak, amacımı açıklama anlamında bana çok doğru gelmedi çünkü açıklamaya çalışacağım şey sadece bir şehrin yöresinde gelişmiş olan kent değil onun oluşumuna neden olan süreçti. Coğrafyacıların subürbanlaşma için ülkemizde en yaygın kullandıkları tabir banliyöleşmedir. Banliyö sözcüğü Fransızca banlieue sözcüğünden gelir. Başta ABD olmak üzere gelişmiş ülkelerde banliyö çoğunlukla durumu iyi olan, orta ve üst katmanlardan kişilerin yaşadığı yerlerdir. Şehrin gürültüsünden ve kirliliğinden kaçan insanların büyük ve rahat, bahçeli evlerde yaşadıkları nezih yerleşim birimleridir. Fordist hareketle otomobil üretiminin artması, artan otomobil için pazar oluşturma çabaları ve pazarlar aranması yeni gelişmelere yol açmıştır. Pazar oluşturmaya yönelik olarak otoyol yapımları ve çalışma saatlerinin kısaltılması orta üst gelir düzeyindeki insanları mevcut şehrin çevresindeki boş alanlara doğru yöneltmiştir. Böylece planlı yerleşmelerin oluşması süreci başlamıştır. Türkiye’de ise ülkenin ekonomik durumuyla alakalı olarak gelişmiş ülkelerin aksine kentin çevresi kira fiyatlarının ve giderlerin düşük olduğu gecekondular tarafından sarılmıştır. Ağırlıklı olarak gecekonduların bulunduğu şehrin çevresinde gelişmiş bu alanlar belki de banliyöye pek benzemedikleri için varoş olarak adlandırılmaktadır. Varoş sözcüğü, Macarca varoş sözcüğünden gelir ve mahalle demektir. Her iki kelime (Banliyö ve Varoş) de yaygın kullanılması ve ülkemizde geçirdiği anlam kayması nedeniyle amacımı açıklamama tam olarak yetmemektedir. Dolayısıyla Türkçe’de daha az kullanılan ve anlam kayması geçirmemiş olan suburban sözcüğünden yola çıkarak sübürbanlaşma tabirini kullandım... 
******