İşletme İktisadı Cilt II

Yazar : Hayri Tokay
Yayın Tarihi : 1966
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 415
Ölçü : 16 x 22,5 cm
Yayınevi : Güzel Sanatlar Matbaası

İşletme İktisadı kitabımızın birinci cildinde işletmenin görevlerini: tedarik, istihsal, sürüm, sevk-ü idare ve idare olarak beş ana grupta toplamış; işletmelerin nevilerine göre bu görevlerden her birinin ayrı bir önem taşıdığına, mesela ticaret işletmesinde sürüm, sanayi işletmesinde istihsal görevlerinin ağır bastığına işaret etmiş ve işletmeler büyüdükçe bu görevlerin daha çok insan tarafından yapıldığını belirtmiştik. Ayni zamanda sevk-ü idare görevlerinin önemini ve hususiyetini de kaydetmiş; işletmede irade, karar ve emrin burada toplandığını, işletmeyi kuran, yürüten, tertipleyen, kontrol eden merciinin sevk-ü idare olduğunu görmüştük. Sevk-ü idare görevinin bu özelliği ona diğer görevlerin üstünde bir yer vermekte ve dolayısıyla diğer görevlerden en önemlisi olarak ilk önce incelenmesini gerektirmektedir. Diğer görevlere gelince; bunların da önemleri bazen işletmeden işletmeye değişmekte, bazen de ayni işletme içinde bile zaman zaman değişiklikler göstermektedir. Mesela, bir işletmenin kuruluş devresinde tedarik görevi diğer görevlerden daha önemli yer alır. Mamul satışında işletme tekel durumunda ise (şeker, sigara) veya yüksek konjonktürde istihsal olunan mal kapış kapış satılıyorsa, sürüm görevinin ehemmiyetini kaybettiği, tedarik ve istihsal görevlerinin birinci plana geçtiği görülür. Diğer taraftan mal bolluğu zamanlarında işletmenin bütün derdi, elde ettiği malı sürebilmek olduğundan sürüm görevi hayati bir önem kazanır; buna mukabil tedarik görevi tali bir mahiyet alır. Bazen de ayni guruba dahil çeşitli sanayi işletmeleri için önemli mubayaalar, bu maksatla teşkil edilmiş bir işletme tarafından yapılıyorsa (Sümerbank'ta Alım Satım Müessesesi) bu sanayi işletmelerinde tedarik görevi, esas bir görev olmaktan çıkar, yan bir görev olur. Veya bir sanayi işletmesi mamullerinin sürümünü yine kendisine veya mensup olduğu guruba bağlı bir satış şirketine bırakmış ise, burada sürüm tam görev durumundadır.
******

Oktay Aras Kitaplığındaki Hayri Tokay Kitapları (1)