Hüseyin Rahmi Gürpınar İnceleme

Yazar : Efdal Sevinçli
Yayın Tarihi : Haziran, 1990
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 277
Ölçü : 13,5 x 19,5 cm
Yayınevi : Arba Yayınları

Türk Yazını'nda, çağdaşları Servet-i Fünuncularla, hem sanat anlayışı, hem de dil anlayışı bakımından büyük ayrımlar gösteren Hüseyin Rahmi Gürpınar, bir halk yazarıdır. Halkı eğitmek, daha yüksek bir felsefeye çekmek için ahlaktan, politikaya, dinden, gelenek ve göreneklere değin nice konuya ilgi göstermiş, halkçı karakteriyle ustası Ahmet Mithat Efendi'nin yolunun sürdürücüsü olmuştur. Romanımızın, romantizmden realizme geçişinde de ayrı bir yeri olan sanatçı, özellikle sanat anlayışını tartışırken de vurguladığı gibi, konaklara kapalı kalmış bir yaşamın romancısı olmak yerine, İstanbul sokaklarının romancısı olmayı yeğlemiş ve bunu da başarmıştır. Hızla değişen toplumsal yapımızda, yitip giden değerler dizgelerini yapıtlarında saklayan Gürpınar, bugün, yazın toplumbilimi açısından benzersiz bir kaynaktır. Günümüz sanatçılarının gözlem olanağı bulamayacakları "geçmişimiz" üstüne Gürpınar, romanlarıyla inanılmaz zenginlikler sunmaktadır. Bu çalışma, 1980 yılı öncesinde yazdığım, Yazarlar Kooperatifi üyesi olduğum günlerde yayınlanması planlanan, ancak Yazko'nun işlevini yitirmesi üzerine (!) basılamayan, uzun süredir de yayınlanmayı bekleyen eski bir araştırmam. Yazarımızın roman kişileri üstüne bir inceleme olan Doç. Dr. Önder Göçgün'ün Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Romanları ile Romanlarında Şahıslar Kadrosu (1987) adlı kitabı dışında, hemen bütün kaynaklara başvurarak, onlardaki bilgilerden de yararlanarak hazırladığım yapıtımda, Gürpınar'ı; yaşamöyküsünden, halkçı yazar oluşuna, yazımızın en önemli sanat ve dil tartışmalarına, bugüne dek ayrıntılı bir biçimde ele alınmayan tiyatrosuna ve dilinin kaynaklarına yönelik bir plan içinde değerlendirmeye çalıştım. Gürpınarseverlere yararlı olması dileğiyle.
******Efdal Sevinçli