Hükümet Kapısı Bab-ı Ali

Yazar : M. Nermi Haskan, Çelik Gülersoy
İsbn : 9757512230
Yayın Tarihi : 2000
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 319
Ölçü : 21,5 x 30 cm
Yayınevi : Çelik Gülersoy Vakfı

Bab-ı Ali, "yüksek kapı", "yüce kapı" anlamına gelir. Bu deyim, Osmanlı döneminin en büyük rütbesi olan "Sadaret"in makamı için kullanılmıştır. Ama "Kapı" kavramı, genelde bütün Doğu âleminin zihninde yer etmiş olan ve toplumun tabi olduğu bütün yüce makamları simgeleyen bir fikirdir. Japonya'dan, Yakın Şark'a kadar, büyük ve saygın binalar, bu kavrama uygun düşen bir mimari ile, hep gösterişli giriş noktalarına sahip oldukları gibi, bu tür yapıların bu "antre"leri yani giriş yerleri, kısa söyleyişlerle, hem o saray binalarının, hem de o binalara yerleşmiş olan kurum ve kuruluşların, bir düşünce ve bir kavram olarak, kısa isimleri haline gelmiştir. İstanbul şehrinde, Roma Bizans çağında da, hatta daha önce Pers işgallerinde bile, bu böyle imiş. Yani bir "Kapı" kavramı varmış, iktidar gücünü simgeleyen. Bu bilgiyi, Xenophon'a atfen, Hammer veriyor. Bugün bile halk içinde ve basında sıkça kullanılan, "devlet kapısında iş bulma" veya "hükümet kapısından geçinme" gibi deyimler, bu dil alışkanlığından ve bu eski gelenekten kaynaklanır. Bunların başında, yani "kapı" deyimi ile özetlenen kurumların ve binaların en başında, hükümdarın evi ve makamı geliyordu. "Kapı" deyimi, Hükümdar sarayından sonra, onun mutlak vekili olan sadrazamların konutu için de kullanılmış, oraya "Paşa Kapısı" denilmiş, sonra diğer en yüksek dereceli devlet görevlilerinin konutları da aynı kapsama alınmıştır: Devletin maliyesini yöneten defterdarın sarayına "Defterdar Kapısı", şeyhülislamların oturduğu yere "Fetva Kapısı" ve "Bab-ı Fetva" ve yeniçeri ağasının oturduğu konağa da, "Ağa Kapısı" denilmiştir... "Bab-ı Ali", yoksul ve çaresiz kimselerin başvurduğu, dert anlattığı, kimi zaman muradına erdiği, kimi zaman üzgün geri döndüğü, yüksek kemerleri altından dışarıya, toplumları mutlu veya mutsuz eden karaların çıktığı, devlet sahiplerinin bütün görkemleriyle işlediği ve ama durmadan da sahip te değiştiren, bir büyük "Kapı".
******M. Nermi Haskan

Oktay Aras Kitaplığındaki M. Nermi Haskan Kitapları (1)