Galatasaray Tarihi Cilt: 1

Yazar : Fethi İsfendiyaroğlu
Yayın Tarihi : 1952
Sayfa Sayısı : 583
Ölçü : 20 x 27,5 cm
Bahsi Geçen : Fethi İsmail İsfendiyaroğlu

Tıpkı insanlar gibi, bütün resmi ve hususi müesseselerin, hatta alelade evlerin bile kendilerine göre yaşanmış bir hayatları vardır. Hele büyük ve yatılı maarif müesseseleri olan okullar adeta canlı mahlûklar gibidirler. Onlar da ilk kuruluşlarıyla dünyaya gelmiş olurlar. Y aşarlar, büyürler, gelişirler ve bazen da fertler gibi ölürler, yok olurlar. İlim odaklarının doğuşları nasıl sosyal hayatın bir ihtiyacı eseri olmuşsa yok oluşları da yine içtimai icapların eseri olmaktadır. Müesseseler, bilhassa okullar, eskidikçe geçmiş zamanlarının bütün köklü izlerini taşırlar. Olgunlaşmış insanlar gibi bütün formasyonlarını yapmış olurlar. Artık ananelerini kurmuşlardır ve böyle olunca sonuna kadar yaşarlar. Bu itibarla kültür müesseselerinin doğuşlarını sebepleriyle birlikte incelemek, geçmiş devirlerdeki hayatlarını ve uğradıkları değişiklikleri araştırmak bunları öğrenmek ve böylece müesseseyi hakkıyla tanımak sade bilim tarihimizi aydınlatmakla kalmaz. Bu etüt bize sosyal hayatımızın ve geçirdiğimiz inkılapların bir takım hususiyetlerini de öğretir. Hatta bu araştırmalar geçmiş devirlerimizdeki aydınlarımızın zihniyetlerini ve iyi niyetlerini bile ortaya koyar. Bir irfan yurdunda zamanla vücuda gelmiş olan değişiklikler, yenilikler ve nihayet istikrarlar, bize bunları yapan devirlerin ilmi ihtiyaç ve kanaatlerini öğrettiği gibi müessesenin memleket kültürü alanındaki rolünü ve bu rolün randıman derecesini de öğretir. Ancak bu sayede, o yuvadan yetişmiş kimselerin yurda ve millete yaptıkları hizmetleri, eserleri meydana çıkaran bazı imkânlar elde edebiliriz. Bir mektep yaşlandıkça, mazisi uzadıkça gelişir ve içtimaı hayattaki tesiri ve rolü de o nispette artar. İşte bu itibarla mekteplerimizin tarihini yazmak: onların sade dört duvarlarını ele alıp, inşa tarihlerini, yanmalarını, taşınmalarını veya yeniden yapılmalarını, ilave binalarını ve nihayet kupkuru ders programlarını sayıp dökmek değildir,
******

Oktay Aras Kitaplığındaki Fethi İsmail İsfendiyaroğlu Kitapları (1)