Fatih Devri Mimarisi

Yazar : Ekrem Hakkı Ayverdi
Yayın Tarihi : 1953
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 511
Ölçü : 25 x 33,5 cm
Yayınevi : İstanbul Fetih Derneği

İstanbul'un 500'üncü fetih yılını tes'idde, küçük bir zümrenin istisnası ile bütün Türklerin müttefik oldukları şüphe götürmez bir hakikattir. Hiç bir taviz beklemeden bu iş üstünde çalışan samimiyet ve hulus erbabı ise, haddizatında mana ve değeri pek derin olup, takip ettiği yol ve netice de mahiyet itibariyle Hakka dayanan bu büyük ve cihanşümul hadisenin, sadece muayyen bir kutlama merasiminden ibaret olmadığını, belki milli şuurun tarih boyunca elden bırakmayacağı bir keyfiyet bulunduğunu vicdanlarının derinlerinde hissederek işe girişmişlerdir. Bu yolda yavaş yavaş ilerleyip, hayli zamandır kilit altında bulundurulan mazi kâşanesinin kapılarını bir bir kurcalayıp açtıkça da her adımda bir başka zenginlik, bir başka değer ve aydınlığa vardıklarını görür olmuşlardır. Gene bu iman ve azim sahipleri, bazan pek acı ve kıskanç manileri, ulaştıkları tesliyet verici semerelere bağışlayarak hoş görmüşler ve zamanın ilcası ile izah edip gerilemeyi düşünmemişlerdir. Ta ki tarih ve mazi kökünden gelen bu muhteşem zincirin halkaları arasındaki irtibat ve alaka, zaman boyunca şerefle sürüp gitsin diye... Asırlar boyu bütün dünyanın göz koyup hücumlar, muhasaralar, muharebelerle emellerinin ve ihtiraslarının hedefi olan bu şehir, Peygamber'in işareti ile de İslam âleminin dokuz asırdır arzuladığı bir feth-i mübin olmuşken, bu şeref ancak Türk milletine nasip olmuştur. Fakat ne hazindir ki bu feth-i celilin tahakkuk vasıtası olmakla ebedi bir şerefe sahip olan Türk milletinin son devirler varisleri, ellerine tevdi edilmiş olan emaneti hüsn-i muhafaza şöyle dursun, mahiyetini bile hakkıyla bilmekten uzak kalmışlardır. Kemiyet sahasında, vesikalardan pek azı toplanıp neşredilmiş ve asıl mühimi, bu devrin haiz olduğu mana ve medeniyetimizde tuttuğu mevki ve ehemmiyet, hemen hemen hiç araştırılmamıştır. Bugün, geç olmakla beraber, bu yola girildiğini görmekle bahtiyarız. "Fatih Devri Mimarisi" kitabı da bu bakımdan uhdesine düşen vazifeyi elinden geldiği kadar başarmaya gayret etmekle, teselli payını bulmaktadır. Unutmamalıdır ki, tarih, siyaset, idare, ilim gibi sahalardaki -mahdut da olsa- mevcut araştırmalara karşı, mimari bahsinde hemen hemen hiçbir şey yapılmamıştır...
******Ekrem Hakkı Ayverdi