Doğuyu Tüketmek

Yazar : Edhem Eldem
İsbn : 9789944731010
Yayın Tarihi : Kasım, 2007
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 274
Ölçü : 23 x 25 cm
Yayınevi : Osmanlı Bankası Arşiv Araştırma merkezi

Her serginin bir belkemiği veya öne çıkan bir unsuru vardır, böyle bir projenin gerçekleştirilmesi için sarf edilen çabayı haklı çıkarır ve geniş kitlelere tanıtılmasını kolaylaştırır. Her ne kadar Doğu'nu on dokuzuncu yüzyıldan itibaren tüketici kültüründeki ve popüler iletişim araçlarındaki çoğul temsil şekillerini konu alan bir sergi düzenleme fikri uzunca süredir aklımı meşgul ettiyse de, şunu itiraf etmem lazım ki, Kazablanka'daki Abderrahman Slaooi Vakfı'nın ödünç verme nezaketinde bulunduğu elli üç afiş olmasaydı, bu proje gerçekleştirilemezdi. On dokuzuncu yüzyılın sonundan 1960'lara kadar neredeyse bir yüzyıllık bir dönemi kapsayan bu muhteşem çizimlerin, boyutları, öğünlükleri ve güzellikleriyle bu serginin belkemiğini oluşturduğu kesindir. Ancak bu afişlerin, doğaları itibarıyla sergi içinde oldukça baskın olması ve genel anlamda bir dengesizliğe neden olması bazı sorunlar da oluşturmuyor değildir. Bu dengesizlik hissi, bu devasa ve rengârenk nesnelerin görsel etkisi, sergilenmekte olan diğer nesnelerin mütevazı görünümü ve boyutları ile karşılaştırınca büsbütün açığa çıkmaktadır. Afişlerin yanında ezilen bütün bu küçük nesneler, kitaplar ve sıradan görünümlü kartpostallar bir bakıma oraya ait değilmiş gibi durur. Ancak bu afişlerin yarattığı etkiye rağmen, serginin her şeyden önce Doğu'nun olağanlaştırılmasını hatta banalleştirilmesini konu aldığını ve sıradanlığın da bu sürecin kaçınılmaz bir sonucu olduğunu unutmamak gerekir. Bu anlamda ve her ne kadar bu retorik bir söylem gibi gelecekse de, bir sigara paketi, ünlü bir sanatçının imza attığı bir afiş veya bir kartpostalın ilettiği imajlar arasında, konu ile ilgileri açısından, özlerinde hiçbir fark yoktur. Başka bir deyişle, bu serginin asıl konusu, sergilediği nesneler değil, Doğu'nun bu nesnelerde nasıl temsil edildiğidir…
******Edhem Eldem