Celal Nuri İleri

1881'de Gelibolu'da doğan Celal Nuri İleri Mekteb-i Sultani'de okudu. 1902 yılında Hukuk Mektebi'ni bitirdi. 1908 Meşrutiyeti'nin ilanından sonra İkdam, Le Courrier d'Orient, Jeune Turc gazetelerinde ve İçtihat dergisinde incelemeler yayımladı. Ocak 1918'de çıkarmaya başladığı Ati gazetesi İstanbul hükümetlerini eleştiren yayını dolayısıyla kapatıldı. 30 Ocak 1919'da yayımlamaya başladığı İleri gazetesinde Milli Mücadele'yi destekledi. Son Osmanlı Meclis-i Mebusan'ına Gelibolu milletvekili olarak girdi. İstanbul'un işgalinden sonra Mart 1920'de İngilizler tarafından tutuklanarak Malta'ya sürüldü. Kasım 1920'de serbest bırakıldı. Gelibolu (1920-27) ve Tekirdağ (1927-35) milletvekili olarak TBMM'de bulundu. 1924'te kapatılan gazetesinin adını, 1934'te soyadı kanunu çıkınca soyadı olarak aldı. 1924 Anayasası'nı hazırlayan komisyonda başkan ve raportör olarak görev yaptı. 30'un üzerinde kitabı olan İleri çeşitli gazete ve dergilerde üç binin üzerinde de makale yazmıştır. Gazeteci ve yazar Celal Nuri İleri 2 Kasım 1938'de İstanbul'da öldü.

Bibliyografya

Şimal Hatıraları (1912), Tarih-i Tedenniyat-ı Osmaniyye (1912), Mukadderat-ı Tarihiyye (1912), İttihad-ı İslam (1913), Kutub Musahabeleri (1913), İttihad-ı İslam (1913), Kadınlarımız (1914), Tarih-i İstiklal (1914), Hatem-ul Enbiya (1915), Müslümanlara Türkler Hakaret Düşmanlara Riayet ve Muhabbet (1915), Perviz (1915), İlel-i Ahlakiyemiz (1916), Türkçemiz (1916), Harpten Sonra Türkleri Yükseltelim (1917), İştirak Etmediğimiz Harekat (1917), Ölmeyen (1917), Kara Tehlike (1918), Merhume (1918), Ahir Zaman (1919), Taç Giyen Millet (1923), Türk İnkılabı (1926), Devlet ve Meclis Hakkında Musahabeler (1942), Dil ve Edebiyat Yazıları (1995), Türk İnkilabı (2000), Uygarlıklar Çatışmasında Türkiye (2008)