Büyük Mübadele Türkiye'ye Zorunlu Göç (1923-1925)

Yazar : Kemal Arı
İsbn : 9753330294
Yayın Tarihi : Eylül, 1995
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 198
Ölçü : 15 x 21 cm
Yayınevi : Tarih Vakfı Yurt Yayınları

Tarihsel süreç içinde, Osmanlı İmparatorluğu'nun tanık olunan çözülüş ve dağılış evreleri, ulusal nitelikli yeni bir Türk Devleti'nin oluşumunu hazırlayan koşulları da beraberinde getirdi. Bu tarihsel olgu, söz konusu süreç içinde, dönemin kendine özgü koşullarından doğan siyasal, toplumsal, ekonomik, kültürel vb etkenlerle, özgün bir biçim aldı. Yeni toplum yapısının kavuştuğu "türdeş" nitelik, belirli gelişmelere koşut olarak, ulusçuluk olgusunun güçlenmesinde ve pekişmesinde rol oynadı. Lozan'da, 30 Ocak 1923 tarihinde, Türkiye ile Yunanistan arasında imzalanan "Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi'ne İlişkin Sözleşme ve Protokol", bu sürecin önemli bir halkasıdır. Bu sözleşme, İstanbul dışındaki Türkiye topraklarında yerleşmiş Rum-Ortodoks Türk uyrukları ile Batı Trakya dışındaki Yunanistan topraklarında yerleşmiş Müslüman Yunan uyruklarının, 1 Mayıs 1923 'ten başlayarak, zorunlu mübadelesini (değiş tokuş) içeriyordu. Bu uygulama, yeni Türkiye Devleti'nin dış politikasında, önemli bir değişikliğe gitmesine olanak tanıyordu. Artık azınlıklar sorunu, eski etkisini yitirecekti. Bunun yanında, Yunanistan'daki Türklerin Türkiye'ye getirilmesiyle, ülke içindeki nüfusun yoğun biçimde türdeşleşmesi sağlanıyordu. Bu demografik oluşum, Türkiye'nin ekonomik, toplumsal ve kültürel yapısında ortaya çıkan boşluğun doldurulmasında etkili oldu. Bu süreçte, ulusal nitelikli soyut ve somut öğeler öne çıktı; üstelik bu öğeler, devletin yeni niteliğinin belirlenmesinde önemli ölçüde rol oynadı. Bu durum, en belirgin biçimde, ekonomik alanda görüldü. Hem ticarette, hem de sanayi ve hizmet sektöründe, geçmiş dönemlerde azınlıkların, özellikle de Rumların ne denli önemli bir yer tuttukları biliniyordu. Rumların Türkiye'den ayrılışları ile bu alanlarda büyük bir boşluğun ortaya çıktığı görüldü. Bu durum, Türklerin söz konusu alanlara girmesine ortam yarattı; böylece ekonomide ulusal denetimin kurulması kolaylaştı, ulusalcı nitelik güçlendi. Bu aşamada, üretime ilişkin konularda kazanılmış teknik bilgi, birikim ve deneyimler, ekonomik kalkınma yarışına katılacak Türkiye için gerçekten önemliydi...
******