Bir İstanbul Kahramanı Bekri Mustafa

Yazar : Dr. Abdülkadir Emeksiz
İsbn : 9786054268177
Yayın Tarihi : 2010
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 303
Ölçü : 13,5 x 21 cm
Yayınevi : Mühür Kitaplığı

Türk edebiyatı sahasında fıkralar, fıkra tipleri içerisinde de Nasreddin Hoca dışında kalanlar yeterince incelenmiş ve araştırılmış değildir. Genel fıkra tipleri içinde gösterilmesine ve çoğunlukla Nasreddin Hoca ve İncili Çavuş ile birlikte anılmasına rağmen Bekri Mustafa ile ilgili olarak yapılan çalışmaların ise çok sınırlı olduğu görülmektedir. Bugünkü bilgilerimize göre ilk defa Himmetzade tarafından hakkındaki anlatmaların bir kitapta toplandığı Bekri Mustafa, müstakil bir tip olarak ele alınıp işlenmemiş ve etraflıca değerlendirilmemiştir. Bizim bu çalışmadaki amacımız, IV. Murad devrinde (1623- 1640) İstanbul'da yaşamış olan "halk kahramanı" Bekri Mustafa'nın tarihi şahsiyet olmasının ötesinde halk anlatmalarında ve toplum hafızasındaki yerini, Osmanlı kültür çevresindeki konumunu tespit etmektir. Çalışmamız, Bekri Mustafa'nın hayatı ile şöhreti ve tesirinin ele alındığı "Giriş" haricinde üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde fıkra tasnifleri ve bu tasniflerde Bekri Mustafa'nın yeri değerlendirilmiş, Bekri Mustafa anlatmalarının kahramanlar, zaman ve mekân unsurları bakımından tahlili gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bu bölümde Bekri Mustafa anlatmaları, estetik yapı organizasyonunda temel olan kavramlardan tezat, mübalağa ve sürpriz bakımından tahlil edilmiş, anlatmaların konu, yapı ve işlevleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde gülmeyle ilgili yaklaşımlar, tanımlar ve kuramlar Bekri Mustafa anlatmaları çerçevesinde eleştirel olarak analiz edilmeye çalışılmış, fıkranın, muhatap açısından anlamının sorgulandığı uygulama çalışması ve bu çalışmaya ilişkin değerlendirmeler de bu bölümde verilmiştir. Bekri Mustafa anlatmalarının etkileşim alanının belirlenmeye gayret edildiği üçüncü bölüm, Bekri Mustafa fıkralarının Nasreddin Hoca, Bektaşi ve İncili Çavuş başta olmak üzere fıkra tipleri ve bunlarla ilgili anlatmaların değerlendirilmesini, fıkra dışındaki türlerle Bekri Mustafa anlatmalarının ilişkisini, Bekri Mustafa'nın ve ona bağlanarak anlatılanların etkisini konu edinmektedir.
******