Atatürk Evleri Atatürk Müzeleri

Yazar : Mehmet Önder
Yayın Tarihi : 1970
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 170
Ölçü : 16,5 x 23,5 cm
Yayınevi : İş Bankası

Atatürk'ün Çankaya'da oturduğu köşkte bir anahtarlar koleksiyonu vardı. Bunlar memleketin çeşitli yerlerinde, kendisine hediye edilmiş evlere aitti. O, bu binaların hemen hepsine gitmiş, zaman zaman memleket meselelerini yerlerinde tetkik ederken, buralarda misafir edilmiştir. Sayın Mehmet Önder "Atatürk evleri ve müzeleri" konulu yazılarına, resimlerle de canlılık vererek çok ilgi çeken bir konuyu işlemişler... İlk önce, böyle bir konuyu düşünüp, bu bilgileri bir araya getirmiş olmalarından dolayı kendisini tebrik ederim. Benim de bu meselelerde bildiklerimi, gördüklerimi tazelemiş oldular. M. Kemal Atatürk, 1881 yılının baharında, Selanik'te doğduğu vakit, Makedonya Türk devleti sınırları içinde bir bölgemizdi. Rumlardan gayrı olan ahalisi, Osmanlı devri arşiv belgelerimize göre, fetihten sonra göçerevli Anadolu Yörüklerinin yerleştirildiği yerlerdir. Osmanlı devletinin son devirlerinde, Makedonya her bakımdan hareketli bir bölgemizdi. Çünkü İmparatorluktan ayrılan yerlere sınırdır. Makedonya'nın merkezi sayılan Selanik ve çevresi, gerek sivil, gerek asker aydınların hürriyet mücadelesi ve devlet kuruluşlarının yeni baştan günün ihtiyaçlarına uygun olarak tanzimini öngörmeleri, II. Meşrutiyet'in ilanını sağlamıştır. M. Kemal, Harbiye'den önceki öğrenim senelerini, Selanik ve Manastır'da geçirir. Babasının ölümünden sonra, kendi anlattığına göre, babadan kalma büyük pembe evin yanındaki küçük evde oturmuşlardır. Bu evi, ben 1933 yılında gördüğüm zaman, iki katlı ve üç oda, bir mutfaktan ibaret idi. M. Kemal, bu evden okula gittiğini, annesinin de burada, üvey babası Ragıp Beyle evlendiğini anlatırdı. Bu evin o zamanki resmi varsa da, sonradan maalesef yıkılmıştır. Müze olan büyük eve gelince, ben yine aynı sene orasını gezdiğim zaman orada Anadolu'dan mübadil olarak gelen aileler oturmakta idi. Yukarı katın sağ köşesindeki odada -Ruşen Eşref Ünaydın ve eşi, Selanik Konsolosumuz ile beraber gittiğimde- pencere kenarındaki sedirde oturmuştuk. Evde oturanlar eski Türk usulü reçel ikram etmişler ve bizimle Türkçe konuşmuşlardı. O tarihte eve esas caddeden değil ara sokaktaki arka bahçe kapısından giriliyordu. Ankara'ya döndüğüm zaman Atatürk'e gördüğüm gibi kroki yaparak anlattım... Prof. Afet İnan
******Mehmet Önder

Oktay Aras Kitaplığındaki Mehmet Önder Kitapları (3)