Asgari Geçim İndirimi

Yazar : M. Orhan Dikmen
Yayın Tarihi : 1956
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 143
Ölçü : 16,5 x 24 cm
Yayınevi : İ.Ü. İktisat Fakültesi Maliye Enstitüsü

Bu etüt, 2 kısımdan mürekkeptir. Birinci kısımda, geçini asgarisi, umumi bir problem olarak ele alınmakta ve bir taraftan vergi felsefesine müteallik esasları, diğer taraftan da tatbikatı itibarıyla tetkik edilmektedir. İkinci kısımda ise, asgari geçim indirimi, Türk gelir vergisi çerçevesi içinde ve fakat geniş ölçüde mukayeseli olarak tetkike tabi tutulmuştur. Asgari geçim indirimi, vergide iktidar prensibinin ve dolayısıyla vergi adaletinin dayandığı esaslardan biridir. Binaenaleyh, üzerinde uzun boylu durmak, bunu en titiz bir şekilde incelemek lazımdır. Böyle olmakla beraber, bu esasın - başlı başına - vergi adaletini temin etmekten uzak bulunduğu muhakkaktır. Bu itibarla, bu prensibin Türk gelir vergisindeki tatbik şeklini tetkik ve tenkit ederken, bu mevzuda yeni ve zannımızca vergi adaletine daha uygun tekliflerde bulunurken, ifrata kaçmış olduğumuz belki dermeyan olunabilir. Hakikaten, başta zirai kazançlar istisnası olmak üzere, devlet tahvilleri faiz ve ikramiyeleri istisnası, esnaf muafiyeti, ilh. bir tarafta dururken, vergi adaletinin tecellisi bakımından, asgari geçim müessesesi üzerine birtakım subtilite'lerle uğraşmak zait addolunabilir. Şunu hemen kaydedelim ki, bu cihetleri tamamıyla müdrikiz. Türkiye'de, vergi yükünün muhtelif mükellef zümreleri arasındaki bölünme şekli, esasından reforma muhtaçtır. Bununla beraber, bu gibi geniş sahalı ve şümullü reform zaruretleri, muayyen ve hatta mahdut bir mevzuun, ilmi olarak ele alınmasına: bir mani teşkil etmez. Vergi sistemi de, münferit vergi mevzuları da, yaşayan varlıklar gibidir. Birden gelişmezler; zamanla tedricen inkişaf ederler, bu inkişafta da, yeni nazariyeler ve tatbikattan elde edilen tecrübeler kadar, monografik etütlerin de büyük tesiri vardır. Bu küçük etüt, iktidar prensibinin ve dolayısıyla vergi adaletinin gerçekleşmesi bakımından ehemmiyeti küçümsenemeyecek olan asgari geçim indiriminin işlenmesinde ve layık olduğu ehemmiyetle ele alınmasında bir yardımcı olabilirse, fonksiyonunu ifa etmiş olacaktır.
******