Anonim Osmanlı Tarihi (1099-1116 / 1688-1704)

Yazar : Abdülkadir Özcan
İsbn : 975161239x
Yayın Tarihi : 2000
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 359
Ölçü : 16,5 x 23,5 cm
Yayınevi : Türk Tarih Kurumu

Tarih araştırmalarında birinci elden kaynakların önemi tartışılmaz. Bu tür eserlerin en ayırıcı özelliği olaylarla çağdaş olmasıdır. Bu ilk elden kaynaklar sayesindedir ki, tarihçi vakaları doğru tesbit ve tasvir ederek değerlendirebilir, sağlıklı bir sonuca varabilir. Çağdaş kronikler sadece kuru bir tarihi malumat yönünden değil, yazıldığı devrin fikri, sosyal ve kültürel seviyesini yansıtmaları bakımından da özel değer taşır. Genel Türk tarihi çerçevesi dahilinde gerek büyüklük, genişlik ve uzun ömürlülük, gerekse bu ihtişamın tabii bir sonucu olan kaynak zenginliği yönünden istisnai bir yeri olan Osmanlı Devleti'nin tarihi söz konusu olduğunda, karşımıza resmi arşiv belgelerinin yanında, umumi ve hususi mahiyette yazılmış çok sayıda vekayiname çıkar. XVIII. yüzyıl başlarında resmi devlet tarihçiliği olan "vak'anüvislik" müessesesinin teşkiliyle resmi bir hüviyete de bürünen Osmanlı tarihçiliği, bu asırdan itibaren daha standart eserler vermiştir. Ancak, resmi tarih yazıcılığının yanı sıra, amatör tarihçilerin varlığı hiç bir zaman eksik olmamıştır. Devletin resmi tarihçisi olan vak'anüvislerden farklı olarak, devrin olaylarını ve halkın duygularını daha gerçekçi bir şekilde yansıtan bu kabil eserler içerisinde anonim tarihlerin müstesna bir yeri vardır. Her hangi bir makam, mevki ve ikbal için yazılmamış olan bu eserlerin müellifleri, kendilerini gizlemişler, böylece yaşadığı devrin tarihi vak'alarının sebep ve sonuçlarını, hiç kimseye hesap verme ihtiyacını duymadan, hissiyata kapılmadan ele alma ve gerçek yönleriyle ortaya koyabilme fırsatını elde etmişlerdir. Neşrettiğimiz bu eser, doktora çalışmalarımız sırasında dikkatimizi çeken, gerek muasırı gerekse daha sonra ve günümüz tarihçileri tarafından pek kullanılmamış olan müellifi meçhul böyle bir tarih kaynağıdır. Geçen asırda Hammer tarafından "çok iyi bir tarih" olarak nitelenen ve kullanılan Anonim Tarih (Osmanlı Devleti Tarihi, Ata Bey tercümesi, İstanbul 1947, XI, 1), gerek XIX. gerekse XX. yüzyılda yaşamış öteki tarihçilerin dikkatini pek çekmemiştir.
******