A. Adnan Adıvar

Cumhuriyet tarihinin ilk bilim tarihçisi ve Türkiye'de sağlık örgütlenmesine yaptığı katkılarla tanınan tıp ve siyaset adamı Abdülhak Adnan Adıvar, 1882 yılında Gelibolu'da doğdu. 1905'te Tıbbiyeyi bitirdi. Meşrutiyet yanlısı çalışmaları nedeniyle Avrupa'ya kaçmak zorunda kaldı. İkinci Meşrutiyet'in ilanından sonra 1909'da yurda dönerek tıp ve sağlık kurumlarında öğretim üyesi ve yönetici olarak çalıştı. Tevfik Fikret'in yardımı ile girdiği Mekteb-i Sultani'de okul doktoru olarak görev yaptı. Genel sekreterliğini yaptığı Kızılay'ın yeniden yapılanmasında büyük emeği geçti. 1917'de Halide Edip ile evlendi. Son Meclis-i Mebusan'a İstanbul mebusu olarak giren Adıvar, İstanbul'un işgali üzerine Anadolu'ya geçerek Kurtuluş Savaşı'na katıldı. Birinci Meclis'te Sağlık Bakanlığı, Meclis İkinci Başkanlığı ve Büyük Zafer sonrasında da Ankara hükümetinin temsilciliğini yaptı. Çocuk Esirgeme Kurumu'nun kurucuları arasında yer aldı.
1924’te kurucuları arasında yer aldığı Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın 1925’te kapatılmasının ardından Avrupa’ya gitti.
17 Haziran 1926’da Mustafa Kemal’e karşı düzenlenen İzmir’deki suikast girişiminin sorumlularından biri olarak gıyaben yargılandığı İstiklal Mahkemesi’nde beraat etmesine karşın, 1939’a değin yurda dönmedi. İngiltere ve Fransa’da yaşadı. 1955 yılında vefat etti.
 

Bibliyografya

Faust'a Dair Bir Tahlil Tecrübesi (1939), Osmanlı Türklerinde İlim (1943), Tarih Boyunca İlim ve Din (1944), Bilgi Cumhuriyet Haberleri (1945), Dur Düşün (1950), Hakikat Peşinde Emeklemeler (1954), Adnan Adıvar Hayatı ve Kişiliği (Turhan Ada - 2010)