1782 Yılı Yangınları [Harik Risalesi 1196]

Yazar : Derviş Efendi-zade Derviş Mustafa Efendi
Yayın Tarihi : Temmuz, 1994
Dil : Türkçe
Sayfa Sayısı : 71
Ölçü : 16 x 23 cm
Yayınevi : İletişim Yayınları

İstanbul Şehri, tarihi boyunca zaman zaman yangın felaketleri ile yanıp kavrulmuştur. Kimi vakit şehrin bir bölümü, kimi vakit de ahşap malzeme ile yapılmış binlerce hane, cami, hamam, konak, han ve saraylar yanıp kül olmuş, insanlar da bu afetten nasibini almış mallarıyla canlarıyla telef olmaktan kurtulamamışlardır. Bu hususları dile getiren tarihi kaynaklar oldukça kabarık bir sayıdadır. Bunları buraya sıralamayacağız. Ancak bu konuda yapılan titiz ve kapsamlı bir çalışma olan Sayın Mustafa Cezar'ın "Osmanlı Devrinde İstanbul Yapılarında tahribat yapan yangınlar ve tabii afetler. Türk Sanatı Tarihi Araştırma ve İncelemeleri. ı. (İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Türk Sanatı Tarihi Enstitüsü Yayınları: 1). İstanbul. 1963. (s. 327-414)" adlı çok değerli makalesinde bu tarihi vesikalara temas edildiğini zikretmekle yetineceğiz. Burada, yayına hazırladığımız "HARİK RİSALESİ" Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesinde, Hazine 1632 numarada kayıtlı yegâne nüsha olup İstanbul'u 1782 senesinde tahrip eden yangınlardan iki tanesini dile getiren tarihi bir vesikadır. Eserin müellifi Esbak İstanbul Şehremini (Göreve tayini: 1217/1802). Bunun için bakınız: Mehmed Süreyya. Sicill-i Osmani yahut Tezkire-i Meşahir-i Osmaniye. I-IV. Cilt. İstanbul. 1308. s. 465) Derviş Efendi-zade, Derviş Mustafa, olayları bizzat görüş yaşayarak kaleme almıştır. Yangının çıkış sebeplerini ahşap yapılaşma, hava sıcaklığı, susuzluk gibi görünen ve görünmeyen gizli bazı güçlere bağlar. Geçmişin bilinmesinden, gelecek nesillerin ibret alması ve hayırlı sonuçlar çıkarması ümidiyle kitabını yazdığını önsözünde belirtir. Biz de bu ümit ile hareket ederek, şehircilik alanında çalışma yapanlara, Sanat Tarihçilerine kısaca tarihi kaynaklarla ilgilenenlere bir hizmet vermek maksadıyla bu çalışmayı yapmayı düşündük.
******